Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Kristinn Sigurjónsson rafmagns- og efnaverkfræðing í Síðdegisútvarpinu um kjör eldri borgara, skerðingar almannatrygginga og stöðu fólks sem vill halda áfram þátttöku á vinnumarkaði eftir eftirlaunaaldur. Kristinn sagði núverandi kerfi letja eldri borgara til vinnu og sparnaðar á sama tíma og samfélagið glímdi við skort á starfsfólki í mörgum greinum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Óbreytt frítekjumark í mörg ár dregur úr hvata til vinnu
Kristinn sagði hámarksupphæð tekna sem eldri borgarar mættu hafa án skerðinga hafa staðið nær óbreytt árum saman þrátt fyrir verðbólgu og hækkandi framfærslukostnað. Hann sagði að afleiðingin væri sú að margir hættu störfum fyrr en ella vegna þess að auknar tekjur skiluðu sér illa þegar skerðingar almannatrygginga tækju við.
Víða í samfélaginu væri skortur á starfsfólki, meðal annars í þjónustu, umönnun og leikskólum. Kristinn sagði eldri borgara geta verið sveigjanlegan og reynslumikinn starfskraft sem samfélagið nýtti ekki nægilega vel. Í niðursveiflum gæti aukin þátttaka eldri borgara auðveldað aðlögun vinnumarkaðarins þar sem yngra fólk með miklar skuldbindingar væri oft viðkvæmara fyrir atvinnumissi.
Eftirlaunakerfið breyttist með tilkomu lífeyrissjóða
Kristinn rifjaði upp að eldra almannatryggingakerfi hefði áður byggst á gegnumstreymiskerfi þar sem eldri borgarar fengju lífeyri úr sameiginlegum sjóðum samfélagsins. Með uppbyggingu lífeyrissjóða hefði ábyrgð einstaklinga á eigin eftirlaunum aukist verulega.
Eldri kynslóðir hefðu byggt upp innviði samfélagsins á sama tíma og lífeyrisiðgjöld þeirra hefðu verið mun lægri en síðar varð. Nýrri kynslóðir greiddu nú hærri iðgjöld í lífeyrissjóði og því myndi hlutfall greiðslna úr ríkissjóði til eftirlauna að hans mati, lækka með tímanum.
Arnþrúður sagði umræðuna um fjölgun eldri borgara oft vera sett fram sem vaxandi byrði á ríkissjóð. Kristinn taldi þá umræðu oft skorta samhengi við þróun lífeyrissjóðakerfisins og eignamyndun þjóðarinnar.
Húsnæðismál og þjónusta henta illa eldri borgurum
Kristinn gagnrýndi einnig skipulag húsnæðismála fyrir eldri borgara og sagði skorta fjölbreytt búsetuúrræði fyrir fólk sem vildi flytja úr stærri eignum, án þess að missa tengsl við sitt nærumhverfi. Hann sagði marga eldri borgara búa áfram einir í of stóru húsnæði vegna þess að hentugir kostir væru takmarkaðir. Að hans mati væri lítið tillit tekið til þess hvernig eldri borgarar vildu búa eða hvernig mætti nýta slíkar breytingar, til að losa fjölskylduhúsnæði fyrir yngra fólk.
Í umræðunni kom einnig fram gagnrýni á að sparnaður og viðbótartekjur eldri borgara leiddu oft til skerðinga hjá hinu opinbera. Kristinn sagði slíkt senda röng skilaboð til fólks sem hefði unnið og greitt í kerfið stóran hluta ævinnar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.