Ríkisútvarpið nýtur sérstöðu á fjölmiðlamarkaði og hefur rekstrarfyrirkomulag þess og eftirlit með því verið óskýrt. Þetta kom fram í Síðdegisútvarpinu þar sem Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Ragnar Sigurð Kristjánsson hagfræðing á málefnasviði Viðskiptaráðs. Hann telur að staða RÚV sem opinbert hlutafélag geri það að verkum að skortur sé á skýru aðhaldi með rekstri þess og fjárveitingum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Opinbert hlutafélag en með tryggðar tekjur
Í þættinum var rifjað upp að árið 2008 hafi RÚV verið breytt úr ríkisstofnun í opinbert hlutafélag með þeim rökum að það myndi tryggja sjálfstæði þess frá stjórnmálum. Opinbert hlutafélag á þó að starfa eftir rekstrarlegum forsendum en RÚV nýtur áfram ríkisframlaga sem tryggja rekstur þess óháð fjárhagslegri afkomu. Þetta þýðir að RÚV getur óskað eftir viðbótarframlagi frá ríkinu ef það stendur frammi fyrir hallarekstri. Aðrar opinberar stofnanir þurfa að sýna fram á rekstraráætlanir og fjárhagslegan aga en RÚV hefur mun meira svigrúm til að krefjast aukins fjármagns.
Óskýr ábyrgð á rekstri
Fram kom í þættinum að eftir að RÚV var gert að opinberu hlutafélagi hafi skapast óvissa um hver beri endanlega ábyrgð á rekstri þess. Þar sem stjórnmálamenn eiga ekki að hafa bein afskipti af starfseminni takmarkast aðhald þeirra við fjárveitingar í fjárlögum. Stjórn RÚV hefur einnig takmarkaða getu til að grípa inn í daglegan rekstur en útvarpsstjóri fer með framkvæmdastjórn án þess að skýr aðhaldskerfi séu til staðar. Þetta hefur leitt til óvissu um hvernig eigi að tryggja skilvirkan rekstur og fjárhagslegt jafnvægi.
Takmarkað eftirlit með starfsemi RÚV
Eftirlit með starfsemi RÚV hefur verið gagnrýnt fyrir að vera veikt. Áður hafði Útvarpsráð ákveðið hlutverk í að fylgjast með starfseminni en því var breytt árið 2008. Eftir þá breytingu er eftirlit í höndum stjórnar og útvarpsstjóra en almenningur og stjórnvöld hafa takmarkaðan aðgang að upplýsingum um rekstur og dagskrárstefnu.
Skortur á gagnsæi
Bent var á í þættinum að RÚV sé skylt að starfa í þágu almennings og fylgja lögbundnum skilyrðum um fjölbreytni í fréttaflutningi og jafna dreifingu sjónarmiða. Þrátt fyrir þetta sé eftirlitið afar takmarkað og óljóst hvernig tryggt sé að RÚV fylgi þessum skilyrðum. Þessu hefur verið líkt við að einkarekið fjölmiðlafyrirtæki hefði ríkisstuðning án skýrra skilyrða um frammistöðu.
RÚV má ekki vera eftirlitslaust
Ragnar telur að skýra þurfi betur hvernig RÚV starfar sem opinbert hlutafélag og hvort sú staða samræmist tilgangi rekstrarins. Ef RÚV á að starfa á markaði með öðrum fjölmiðlum er ekki eðlilegt að það njóti ríkisframlaga án gagnsæis og eftirlits. Ef markmiðið sé að hafa óháðan ríkisfjölmiðil er spurning hvort betra væri að RÚV yrði aftur sett á fjárlög með skýrara eftirlitskerfi. Þessar spurningar eru lykilatriði í umræðunni um framtíð RÚV og hlutverk þess á fjölmiðlamarkaði.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan