Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Valgerði Snæland Jónsdóttur, fyrrverandi skólastjóra, sérkennslufræðing og löggiltan náms- og starfsráðgjafa, og Leif Árnason, fyrrverandi flugstjóra, í þættinum Fréttir vikunnar, um starfslok Harðar Arnarsonar hjá Landsvirkjun og uppsögn Hjartar Guðmundssonar sagnfræðings hjá Hagstofu Íslands. Viðmælendurnir kölluðu eftir skýringum á vinnubrögðum stjórnenda og þeim ákvörðunum sem leiddu til starfslokanna. Valgerður sagði nauðsynlegt að upplýsa hvað hefði gerst innan stofnananna og varaði við að óleystur ágreiningur og skortur á gagnsæi gætu skaðað traust almennings. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Óupplýstur ágreiningur geti skaðað Landsvirkjun
Arnþrúður spurði hvernig stjórn Landsvirkjunar gæti lýst yfir fullu trausti á forstjóra fyrirtækisins þegar hann hefði jafnframt verið útilokaður frá fundum stjórnarinnar. Hún sagði almenning þurfa að fá upplýsingar um hvað hefði gerst áður en hægt væri að meta hvort um eðlilegan stjórnunarágreining eða alvarlegan brest í stjórnarháttum væri að ræða.
Valgerður sagði augljóst að ekki hefði allt komið fram um aðdraganda starfsloka Harðar Arnarsonar. Ef ágreiningur hefði verið til staðar um lengri tíma hefði átt að taka á honum strax í stað þess að leyfa honum að þróast án lausnar.
Hún rifjaði upp eigin reynslu sem skólastjóri þar sem hún hefði leyst erfið ágreiningsmál með því að kalla alla hlutaðeigandi saman. Hver og einn hefði fengið að segja sína sögu og með því hefði oft tekist að finna lausn án frekari átaka. Sömu vinnubrögð ættu við þegar fullorðið fólk og stjórnendur ættu í ágreiningi. Mikilvægt væri að allir aðilar fengju tækifæri til að koma sjónarmiðum sínum á framfæri áður en ákvarðanir væru teknar sem gætu haft alvarlegar afleiðingar.
Landsvirkjun er fyrirtæki þjóðarinnar
Leifur bar saman ábyrgð forstjóra Landsvirkjunar og þá stjórnunarheimild sem flugstjóri hefði um borð í flugvél. Þegar dyrum flugvélar væri lokað bæri flugstjórinn ábyrgð á öryggi og stjórnun hennar og hefði víðtækar heimildir til að taka ákvarðanir.
Arnþrúður tengdi þessa reynslu við stöðu forstjóra Landsvirkjunar og spurði hvernig stjórnandi gæti borið fulla ábyrgð ef hann hefði ekki það umboð sem nauðsynlegt væri til að sinna starfinu.
Valgerður lagði áherslu á að Landsvirkjun væri ekki einkafyrirtæki þeirra sem sætu í stjórninni. Fyrirtækið væri í eigu þjóðarinnar og skipti miklu máli fyrir efnahag landsins.
Hún sagði að skýra þyrfti hvernig ný stjórn hefði verið valin, hverjir hefðu setið í valnefndinni og hvaða sjónarmið hefðu ráðið skipan hennar. Arnþrúður vakti jafnframt athygli á því að breytingar á fyrirkomulagi stjórnarkjörs hefðu dregið úr beinni aðkomu stjórnmálaflokka á Alþingi. Þær töldu nauðsynlegt að skýra hvernig staðið hefði verið að stjórnarskiptunum og hvaða áhrif þau hefðu haft á samskipti stjórnar og forstjóra.
Uppsögn hjá Hagstofunni vekur spurningar
Arnþrúður ræddi uppsögn Hjartar Guðmundssonar sagnfræðings hjá Hagstofu Íslands. Hún sagði fram hafa komið að þröngur fjárhagur væri ástæða uppsagnarinnar en ekki hefði verið sýnt fram á að störf hans hefðu gefið tilefni til hennar.
Hún vakti sérstaka athygli á því að Hjörtur hefði samkvæmt eigin frásögn verið látinn hætta störfum þegar í stað. Slík meðferð væri óvenjuleg og kallaði á skýringar.
Valgerður sagði Hagstofuna gegna mikilvægu hlutverki í íslensku samfélagi og rifjaði upp að hún hefði nýlega unnið með gögn stofnunarinnar í háskólanámi. Hún hefði þar kynnst faglegri og vandaðri gagnavinnslu og því kæmu vinnubrögðin við uppsögnina henni á óvart.
Leifur sagði málið vekja grunsemdir um að stjórnmálaskoðanir Hjartar kynnu að hafa haft áhrif á ákvörðunina. Hann tók þó ekki fram að slíkt hefði verið staðfest.
Valgerður vildi að upplýst yrði hver hefði tekið ákvörðunina og á hvaða forsendum. Hún velti jafnframt fyrir sér hvort fleiri breytingar á starfsmannahaldi stofnunarinnar væru fyrirhugaðar.
Ótti við atvinnumissi geti þaggað niður í opinberum starfsmönnum
Arnþrúður sagði mál Hjartar vekja víðtækari spurningar um stöðu opinberra starfsmanna og rétt þeirra til að taka þátt í þjóðmálaumræðu.
Hún hafði orðið vör við að fræðimenn og aðrir starfsmenn hins opinbera vildu síður tjá sig opinberlega um umdeild mál á meðan þeir væru enn starfandi. Sumir kysu að bíða þar til þeir færu á eftirlaun áður en þeir létu sjónarmið sín í ljós.
Hún taldi hættu á að uppsagnir sem vektu grunsemdir um pólitískar ástæður gætu aukið slíkan ótta, óháð því hverjar raunverulegar forsendur einstakra ákvarðana væru.
Valgerður tók undir að skýra þyrfti hvernig ákvarðanir væru teknar innan opinberra stofnana og hver bæri ábyrgð á þeim. Hún tengdi bæði mál við mikilvægi þess að stjórnendur leystu ágreining með faglegum hætti og gættu réttinda starfsfólks.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.