Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Dagbjörtu Ósk Steindórsdóttur, stjórnarformann Samtaka aðstandenda og fíknisjúkra og Hörpu Hildiberg Böðvarsdóttur, trúnaðarmann samtakanna í Síðdegisútvarpinu um upphaf og þróun fíkniefnaneyslu. Báðar eiga þær syni sem eiga við fíknivanda að stríða og í þættinum var farið ítarlega yfir sögu þeirra og reynslu sem aðstandendur. Frásögn Dagbjartar dró upp mynd af því hvernig neysla sonar hennar hófst á unglingsárum og þróaðist yfir í langvarandi og mjög alvarlegan vanda. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Fyrstu merki um vanda komu snemma fram
Dagbjört lýsti því að sonur hennar hefði byrjað að neyta kannabis um 16 ára aldur þegar hann hóf nám í framhaldsskóla. Fyrir þann tíma hafði hann glímt við andlega vanlíðan, lágt sjálfstraust og mikla tilfinninganæmi. Hann fékk greiningu á athyglisbresti seint í grunnskóla eftir langa bið, þrátt fyrir að einkenni hefðu komið fram mun fyrr. Hún sagði að hann hefði verið vel læs og haft gott vald á íslensku en námsframvinda hans verið ójöfn og hann þurft verulegt utanumhald á heimili, til að halda utan um daglegt líf og skólagöngu.
Aðstæður á heimili höfðu áhrif á líðan drengsins
Í þættinum kom fram að uppvaxtarumhverfi hans hafi einkennst af álagi og andlegu ofbeldi innan heimilisins af hálfu heimilsföðurins. Dagbjört lýsti því að aðstæðurnar hefðu haft djúpstæð áhrif á líðan hans og sjálfsmynd.
Sonur hennar hefði því verið brothættur á unglingsárunum og átt erfitt með að vinna úr tilfinningum. Neyslan hafi í því samhengi orðið að leið til að deyfa vanlíðan og draga úr innri spennu fremur en að vera félagsleg tilraun.
Neysla jókst og varð ráðandi í lífi hans
Eftir fyrstu skref í kannabisneyslu þróaðist vandinn smám saman yfir í víðtækari og þyngri neyslu. Með tímanum varð hún dagleg og tók yfir æ stærri hluta af lífi hans. Dagbjört sagði að hann hefði sjálfur lýst því að meginmarkmið neyslunnar væri að kæfa tilfinningar og komast undan raunveruleikanum. Hún sagði jafnframt að þróunin hefði orðið hraðari eftir því sem á leið og færni hans til að halda utan um daglegt líf hefði minnkað samhliða aukinni neyslu.
Vandinn vindur upp á sig snemma á fullorðinsárum
Þegar sonur hennar náði tvítugsaldri, var neyslan orðin fastur hluti af lífi hans. Þrátt fyrir tímabil þar sem honum tókst að halda sig frá efnum komu ítrekuð bakslög og hann féll aftur inn í sama far. Dagbjört sagði að erfitt hefði reynst að ná varanlegum bata þegar undirliggjandi vandi, bæði andleg líðan og félagslegar aðstæður, hélt áfram að vera óleystur.
Frásögn Dagbjartar í þættinum varpaði ljósi á hvernig fíknivandi getur þróast hratt frá fyrstu neyslu yfir í langvarandi sjúkdóm sem fylgir einstaklingi inn í fullorðinsár. Í dag, 34 ára gamall, situr sonur hennar í afplánun þar sem hann hefur í fyrsta sinn í langan tíma náð stöðugleika og edrúmennsku. Sú staða undirstrikar hversu mikilvægt sé að grípa inn í smenna og hvernig samfelldur stuðningur geti skipt sköpum áður en vandinn nær slíkri festu.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.