Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Stefán Pálsson, sagnfræðing og varaborgarfulltrúa Vinstrisins, í síðdegisútvarpinu í dag, um niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar um áframhaldandi aðildarviðræður við Evrópusambandið. Stefán sagði ríkisstjórnina hafa spilað ESB-málinu beint upp í hendurnar á hægri öflunum með ákvörðun sinni um að boða óvænt til þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Stefán sagði stjórnarheimilið þurfa að axla talsverða ábyrgð á þeirri þróun. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Tilkynningin kom öllum á óvart
Stefán benti á að aðdragandi þjóðaratkvæðagreiðslunnar hafi verið ákaflega stuttur. Ríkisstjórnin hefði tilkynnt um hana með óvæntum hætti um 2 mánuðum fyrir sveitarstjórnarkosningar og ákveðið að hún færi fram síðsumars.
Tilkynningin hefði komið öllum á óvart og ekki einu sinni verið orðrómur um hvað stæði til þegar boðað var til blaðamannafundar ríkisstjórnarinnar. Stefán sagðist jafnframt hafa heyrt innan Alþingis að almennir þingmenn stjórnarflokkanna hefðu frétt af tímasetningunni um leið og almenningur.
Á þessum tíma hefði staða Sjálfstæðisflokksins verið erfið og rætt hvort Guðrún Hafsteinsdóttir gæti náð vopnum sínum sem formaður flokksins. Skömmu síðar varð mikill viðsnúningur. Sjálfstæðisflokkurinn efldist og náði sterkri niðurstöðu í sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu.
Þjóðaratkvæðagreiðslan varð kveikjan að viðsnúningnum
Stefán taldi kveikjuna að þessum viðsnúningi hafa verið ákvörðun ríkisstjórnarinnar um að boða þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB á sama tíma og stuðningur við aðild mældist í sögulegu lágmarki.
Umræðan hefði síðar snúist um hvort árangur Sjálfstæðisflokksins mætti rekja til forystu Guðrúnar Hafsteinsdóttur eða einstakra frambjóðenda. Stefán taldi ríkisstjórnina hins vegar sjálfa hafa skapað aðstæður sem hjálpuðu hægri öflunum að ná vopnum sínum og sagði stjórnarheimilið þurfa að axla talsverða ábyrgð á ákvarðanatökunni.
Þorgerður Katrín veðjaði á alþjóðamálin
Stefán taldi ákvörðunina hafa verið knúna áfram af Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur, utanríkisráðherra. Hún hefði veðjað á að íslenskur almenningur væri jafn upptekinn af alþjóðafréttum, framgöngu Donalds Trump og Grænlandsmálum og starfsfólk utanríkisráðuneytisins.
Já-hliðin hefði í upphafi notið töluverðs meðbyrs en staðan breyst þegar sjálf kosningabaráttan hófst. Stefán sagði báðar fylkingar þurfa að axla ábyrgð á baráttunni en stuðningsmönnum ESB-aðildar hefði sérstaklega gengið illa að tala til kjósenda.
Hann taldi ríkisstjórnina þannig hafa misreiknað pólitísku stöðuna þegar hún ákvað að hraða málinu og efna til þjóðaratkvæðagreiðslunnar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.