Pétur Gunnlaugsson ræddi við Loga Kjartansson, lögfræðing í síðdegisútvarpinu um stjórnarskrárlegar forsendur mögulegrar aðildar Íslands að Evrópusambandinu. Logi sagði að Ísland gæti ekki gengið í Evrópusambandið með stjórnskipulega gildum hætti nema stjórnarskránni yrði fyrst breytt til að heimila framsal ríkisvalds og fullveldis til alþjóðlegra stofnana. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
ESB-aðild felur í sér framsal fullveldis
Í viðtalinu sagði Logi að hér væri um eitt stærsta stjórnskipulega mál lýðveldisins að ræða þar sem aðild að Evrópusambandinu fæli í sér breytingar á stjórnskipan Íslands og framsal fullveldis til yfirþjóðlegra stofnana. Hann sagði að gildandi stjórnarskrá heimilaði ekki slíkt framsal í þeirri mynd sem aðild að Evrópusambandinu fæli í sér. Því hefði fyrsta skrefið átt að vera að breyta stjórnarskránni áður en farið væri í þjóðaratkvæðagreiðslu eða áframhaldandi aðildarferli.
Logi vísaði einnig til þess að Lagastofnun Háskóla Íslands hefði bent á að ekki væri hægt að fara þessa leið nema stjórnarskránni yrði fyrst breytt.
2 þing og kosningar hefðu þurft að fara fram fyrst
Í þættinum kom fram hvernig rétt stjórnskipulegt ferli á að vera. Alþingi hefði fyrst þurft að samþykkja stjórnarskrárbreytingu þar sem sérstaklega yrði kveðið á um heimildir til að framselja ríkisvald til alþjóðlegra stofnana á borð við Evrópusambandið. Einnig þurft að ákveða í stjórnarskránni hvaða skilyrði ættu að gilda um slíkt framsal, hvort það krafðist aukins meirihluta á Alþingi, þjóðaratkvæðagreiðslu eða hvort tveggja.
Að því loknu hefði þurft að fara í gegnum hið hefðbundna stjórnarskrárbreytingarferli með samþykkt tveggja þinga og þingkosningum þar á milli. Eftir það hefði Alþingi getað tekið ákvörðun um aðildarumsókn og þjóðin síðan greitt atkvæði um hvort ganga ætti í Evrópusambandið.
Núverandi þjóðaratkvæðagreiðsla á röngum stað í ferlinu
Logi sagði að núverandi ferli sniðgengi þessa stjórnskipulega farveg. Verið væri að ræða ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhald málsins áður en búið væri að skapa stjórnarskrárlegan grundvöll fyrir mögulegri aðild Íslands að Evrópusambandinu. Hann sagði jafnframt að ekki lægi fyrir að meirihluti ríkisstjórnarinnar vildi ganga í Evrópusambandið heldur aðeins að meirihluti væri fyrir því að halda ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu.
Í viðtalinu gagnrýndi Logi einnig umræður um að Ísland gæti gengið í Evrópusambandið á mjög skömmum tíma. Hann sagði að stjórnskipulegar breytingar af þessari stærðargráðu myndu taka nokkur ár þar sem um grundvallarbreytingar á stjórnarskrá og fullveldi ríkisins væri að ræða.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.