Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Stefán Pálsson, sagnfræðing og varaborgarfulltrúa Vinstrisins, í síðdegisútvarpinu um stöðu Íslands í breyttri heimsmynd og áhrif stefnu Donalds Trump á umræðuna um Evrópusambandið. Stefán benti á mótsögn í málflutningi stjórnvalda þar sem framganga Bandaríkjanna væri annars vegar notuð sem rök fyrir nánari tengslum við Evrópu en hins vegar væri kallað eftir aukinni hernaðarlegri vernd frá Bandaríkjunum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Trump og Grænland notað sem rök fyrir ESB
Arnþrúður rifjaði upp hvernig umræða um Donald Trump, Grænland og breytta heimsmynd hefði orðið fyrirferðarmikil í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Hún benti jafnframt á að ríkisstjórnin hefði lagt áherslu á aukið alþjóðlegt samstarf Íslands í kjölfar niðurstöðunnar.
Stefán sagði Kristrúnu Frostadóttur forsætisráðherra, hafa tengt mögulega ESB-umsókn við þá óvissu sem skapast hefði vegna framgöngu Bandaríkjanna. Grænlandsmálið hefði þar verið mjög áberandi og ótti við breytta stöðu Bandaríkjanna gagnvart Evrópu orðið hluti af umræðunni.
Á sama tíma væri Bandaríkjunum lýst sem einum nánasta bandamanni Íslands og íslensk stjórnvöld legðu áherslu á varnir landsins innan Atlantshafsbandalagsins.
Bandaríkin bæði ógn og helsti bakhjarl
Stefán benti á að utanríkisráðherra hefði lagt áherslu á að Ísland þyrfti aukinn hernaðarlegan stuðning og Bandaríkin væru þar lykilríki. Þar sæi hann augljósa mótsögn í málflutningnum.
Annars vegar væri möguleg ógn frá Bandaríkjunum og stefna Trumps gagnvart Grænlandi notuð til að sýna fram á mikilvægi þess að Ísland færðist nær Evrópu. Hins vegar væri leitað til Atlantshafsbandalagsins og Bandaríkjanna sjálfra eftir auknum vörnum.
Stefán sagði stöðuna því vera þá, að Íslendingar gætu endað á að óska eftir bandarískum hernaðarstuðningi til að verjast hugsanlegri ógn sem jafnframt væri sögð geta komið frá Bandaríkjunum.
Mótsögn í öryggisstefnunni
Í þættinum var einnig fjallað um stöðu Íslands á Norðurslóðum. Arnþrúður vakti athygli á auknum áhuga stórveldanna á svæðinu og þeirri umræðu sem skapast hefði um Grænland, Kanada, Ísland og önnur ríki Norður-Atlantshafsins.
Stefán taldi ljóst að alþjóðakerfið væri að breytast en varaði við því að allar breytingar væru túlkaðar sem rök fyrir einni fyrirfram ákveðinni niðurstöðu í Evrópumálum Íslands.
Hann taldi ástæðu til að horfa gagnrýnið á hvernig öryggismál, Evrópusamstarf og sambandið við Bandaríkin væru tengd saman. Sú staða að Bandaríkin væru samtímis sett fram sem helsti hernaðarlegi bakhjarl Íslands og hugsanleg uppspretta ógnar sýndi hversu mótsagnakennd staðan væri orðin.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.