Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra hefur skipað sérfræðihóp sem á að rannsaka eignarhald erlendra aðila á jörðum á Íslandi og meta hvort nauðsynlegt sé að herða lög um jarðakaup útlendinga. Hópurinn á meðal annars að greina hvaða áskoranir kunni að fylgja erlendu eignarhaldi á íslensku landi og hvort grípa þurfi til frekari takmarkana eða annarra ráðstafana. Niðurstöður eiga að liggja fyrir fyrir 1. mars 2027 og verða lagðar fram á Alþingi.
Skipun hópsins byggist á þingsályktun sem Alþingi samþykkti 19. júní síðastliðinn. Þar var atvinnuvegaráðherra falið að skipa sérfræðihóp í samráði við fjögur önnur ráðuneyti til að kanna stöðu eignarhalds erlendra aðila á íslenskum jörðum og leggja mat á þörfina fyrir breytingar á gildandi löggjöf.
Kanna hvort herða þurfi lög um jarðakaup
Eitt helsta verkefni sérfræðihópsins verður að meta hvort núverandi löggjöf veiti nægilegt svigrúm til að hafa eftirlit með jarðakaupum erlendra aðila og hvort tilefni sé til að setja frekari skorður við slíkum kaupum.
Hópurinn á jafnframt að greina framtíðaráskoranir sem kunna að tengjast erlendu eignarhaldi á jörðum og kanna hvort aðrar ráðstafanir en lagabreytingar geti komið til greina.
Verkefnið felur því ekki í sér fyrirfram ákveðna niðurstöðu um hertar takmarkanir heldur á sérfræðihópurinn að leggja mat á hvort þeirra sé þörf.
Niðurstöðurnar verða nýttar við breytingar á jarðalögum
Skýrsla sérfræðihópsins verður lögð fram á Alþingi og á að nýtast við undirbúning frumvarps um breytingar á jarðalögum.
Gert er ráð fyrir að atvinnuvegaráðherra leggi frumvarpið fram á 159. löggjafarþingi. Niðurstöður hópsins munu því verða hluti af undirbúningi mögulegra breytinga á reglum um eignarhald og kaup á íslenskum jörðum.
Í þingsályktuninni er sérstaklega gert ráð fyrir samráði atvinnuvegaráðherra við forsætisráðherra, dómsmálaráðherra, innviðaráðherra og umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra.
Sex sérfræðingar skipa hópinn
Friðrik Árni Friðriksson Hirst, aðjúnkt við Háskóla Íslands, hefur verið skipaður formaður sérfræðihópsins.
Auk hans sitja í hópnum Kristín Ösp Jónsdóttir, lögfræðingur í atvinnuvegaráðuneytinu, Sif Guðjónsdóttir, lögfræðingur í forsætisráðuneytinu, Hafsteinn S. Hafsteinsson, lögfræðingur í umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytinu, Björn Ingi Brands Óskarsson, lögfræðingur í innviðaráðuneytinu, og Magnea Magnúsdóttir, lögfræðingur í dómsmálaráðuneytinu.
Með þessari skipan koma fulltrúar fimm ráðuneyta að vinnunni auk formannsins frá Háskóla Íslands.
Skýrslu skilað fyrir 1. mars
Áformað er að sérfræðihópurinn hefji störf í nóvember og skili niðurstöðum sínum fyrir 1. mars 2027.
Atvinnuvegaráðherra mun leggja skýrsluna fram á Alþingi, þar sem niðurstöðurnar geta orðið grundvöllur frekari umræðu um eignarhald erlendra aðila á íslensku landi.
Ekki hefur enn verið tekin ákvörðun um að herða takmarkanir á jarðakaupum erlendra aðila. Sú ákvörðun mun meðal annars byggjast á niðurstöðum sérfræðihópsins og þeirri vinnu sem fram undan er við endurskoðun jarðalaga.