Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Loga Kjartansson, lögfræðing í síðdegisútvarpinu í dag, um kæru sem hann fyrir hönd kærenda hefur lagt fyrir úrskurðarnefnd kosningamála, vegna þjóðaratkvæðagreiðslunnar, um framhald samningaviðræðna við Evrópusambandið. Logi sagði kærendur telja að utanríkisráðherra hafi ekki verið bær að lögum til að fara með ESB-málið þar sem málefni sem varða stjórnskipan og fullveldi heyri undir forsætisráðherra, samkvæmt forsetaúrskurði sem var gefinn út þegar þessi ríkisstjórn tók til starfa. Hann sagði mögulega valdþurrð geta verið ógildingarástæðu samkvæmt almennum reglum stjórnsýsluréttar. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Stjórnskipan og fullveldi heyri undir forsætisráðherra
Ein af 6 málsástæðum kærunnar snýr að því hver hafi haft stjórnskipulegt vald til að fara með málið. Logi sagði kærendur byggja á gildandi forsetaúrskurði um skiptingu stjórnarmálefna þar sem málefni sem varða stjórnskipan, fullveldi og Stjórnarráðið í heild heyri undir forsætisráðherra skv. 1. gr. forsetaúrskurðarins.
Utanríkisráðherra hafi heimildir til að gera venjulega og tiltekna alþjóðasamninga við önnur ríki en kærendur telji þær heimildir ekki ná yfir ESB-málið. Logi sagði málið varða stjórnskipan landsins, fullveldi, ríkisvaldið og stofnanakerfið auk mögulegs framsals ríkisvalds. Aðspurður sagði Logi að Evrópusambandið væri ekki ríki og taldi það styðja þá málsástæðu að ekki væri um venjulegan milliríkjasamning að ræða.
Valdmörk utanríkisráðherra afmörkuð í forsetaúrskurðum
Arnþrúður spurði hvar valdmörk utanríkisráðherra lægju samkvæmt þessari túlkun. Logi vísaði til forsetaúrskurðanna og sagði þar talið upp hvaða verkefni utanríkisráðherra hefði með höndum. Verkaskipting og valdmörk ráðherra kæmu því skýrt fram þegar úrskurðirnir væru lesnir.
Arnþrúður dró þá saman að kærendur teldu ekki réttan aðila hafa farið með málið. Logi tók undir það og sagði hvorki rétt stjórnvald né réttan ráðherra hafa haldið á málinu lengst af.
Aðkoma forsætisráðherra síðar breyti ekki fyrri undirbúningi
Forsætisráðherra hefði komið með formlegri hætti að málinu að undanförnu en Logi taldi það ekki vinda ofan af því sem þegar hefði verið gert. Málsástæðan næði því einnig til þeirrar vinnu og undirbúnings sem hefði farið fram áður.
Kærendur beina þannig ekki aðeins sjónum að því hver fari með málið nú, heldur að allri þeirri vegferð sem hafi átt sér stað í aðdraganda þess að þjóðaratkvæðagreiðslan var lögð fyrir.
Valdþurrð gæti verið ógildingarástæða
Arnþrúður spurði hvaða þýðingu þetta gæti haft fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna og hvort meint valdþurrð gæti haft ógildingaráhrif.
Logi sagði almenna reglu stjórnsýsluréttar vera þá að ef stjórnvald færi út fyrir málefnaleg valdmörk sín gæti slík valdþurrð verið ógildingarástæða fyrir viðkomandi stjórnvaldsákvörðun. Kærendur byggðu einnig á því að málsástæður kærunnar færu gegn þeim grunnviðmiðum og lýðræðissjónarmiðum sem kosningalögin byggðu á.
Úrskurðarnefnd kosningamála tekur slík mál almennt til úrskurðar eftir kjördag að sögn Loga. Niðurstaða um þessar málsástæður liggur því ekki fyrir áður en gengið verður til atkvæða.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.