Pétur Gunnlaugsson ræddi við Snorra Másson, alþingismann og varaformann Miðflokksins, í síðdegisútvarpinu, um fyrirhugaðar breytingar á íslenskum lögum vegna bókunar 35 við EES-samninginn. Snorri telur að Ísland hafi sterk lagaleg rök fyrir núverandi framkvæmd samningsins og geti unnið málið fyrir EFTA-dómstólnum. Hann gagnrýndi að ríkisstjórnin vildi breyta lögunum áður en niðurstaða dómstólsins lægi fyrir og að utanríkisráðherra hefði ekki kynnt sér nægilega þær varnir sem íslensk stjórnvöld hefðu áður undirbúið. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Sterk lagaleg rök fyrir málstað Íslands
Snorri sagði að fyrir lægju ítarlegar lögfræðilegar greinargerðir þar sem rökstutt væri hvers vegna íslensk innleiðing bókunar 35 samræmdist EES-samningnum.
Ísland hefði fylgt sömu framkvæmd í áratugi án þess að mótaðilar landsins í EES-samstarfinu gerðu athugasemdir. Í um aldarfjórðung hefði ekki verið gerð krafa um breytingar á þeirri leið sem Íslendingar völdu við innleiðinguna.
Af því mætti draga þá ályktun að mótaðilar Íslands hefðu sætt sig við fyrirkomulagið. Þá væru einnig sterk stjórnskipuleg rök fyrir því að ekki væri hægt að ganga lengra án breytinga á stjórnarskránni.
Snorri hafði sjálfur lesið fyrri málsvörn Íslands og lýsti henni sem vandaðri og vel rökstuddri. Hann sagðist hafa fulla trú á því að Ísland gæti unnið málið þótt ekki væri hægt að segja fyrir um niðurstöðu dómstólsins.
Breytingarnar ekki nauðsynlegar vegna EES-samningsins
Þegar EES-samningurinn var innleiddur hér á landi var bókun 35 útfærð með lögskýringarreglu í 3. grein EES-laganna.
Snorri útskýrði að sú leið hefði verið valin vegna stjórnarskrárinnar. Ekki hefði verið um mistök eða handvömm að ræða heldur meðvitaða ákvörðun íslenskra stjórnvalda um hversu langt væri hægt að ganga við innleiðingu samningsins.
Hann benti á að tiltölulega fá dómsmál hefðu komið upp á þeim rúmlega 30 árum sem EES-samningurinn hefði verið í gildi þar sem reynt hefði á þessa forgangsreglu.
Pétur vakti athygli á að þær stjórnskipulegu forsendur sem lágu að baki upphaflegri innleiðingu hefðu ekki breyst.
Snorri tók undir það og gagnrýndi að nú væri lagt til að breyta fyrirkomulaginu án þess að fyrir lægi niðurstaða um að Ísland hefði brotið gegn skuldbindingum sínum.
Gagnrýnir utanríkisráðherra fyrir að kynna sér ekki varnirnar
Snorri gagnrýndi sérstaklega afstöðu utanríkisráðherra til málsins og viðbrögð hennar þegar hún var spurð hvort byggja ætti á fyrri málsvörn Íslands.
Hann rifjaði upp að utanríkisráðherrar á árum áður hefðu látið undirbúa ítarleg rök fyrir því að ekki væri nauðsynlegt að breyta innleiðingu bókunar 35.
Þegar núverandi utanríkisráðherra var spurð um þessi gögn hefði svarið hins vegar gefið til kynna að hún þekkti þau ekki nægilega vel.
Snorri gagnrýndi að stjórnvöld skyldu vilja samþykkja frumvarpið áður en EFTA-dómstóllinn hefði tekið afstöðu til málsins. Með því væri í raun gengið út frá því fyrirfram að málstaður Íslands myndi ekki standast.
Vill láta reyna á málið fyrir dómstólnum
Pétur spurði hvers vegna Ísland ætti ekki einfaldlega að láta EFTA-dómstólinn skera úr ágreiningnum í stað þess að breyta lögunum áður en málið yrði tekið fyrir.
Snorri tók undir að sú leið væri eðlileg og gagnrýndi að ríkisstjórnin gengi fram fyrir skjöldu með því að samþykkja kröfur sem íslensk stjórnvöld hefðu áður talið ástæðulausar.
Hann hafnaði því að andstaða við frumvarpið jafngilti andstöðu við EES-samninginn. Ísland ætti að standa við gerða samninga en jafnframt verja þá framkvæmd sem hefði verið við lýði frá upphafi samstarfsins.
Að hans sögn væri málið ekki aðeins lagatæknilegt heldur varðaði einnig mörk EES-samningsins, íslenska stjórnskipun og rétt Alþingis til að setja lög án þess að ganga lengra í að veita EES-reglum forgang en stjórnarskráin heimilaði.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.