Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson, hagfræðing og stærðfræðing, í síðdegisútvarpinu, um lífeyrissjóðina, fjárfestingar þeirra og mögulegar breytingar á kerfinu. Guðmundur sagði menn þurfa að hætta þeirri hugsun að ekki mætti koma nálægt bönkum og lífeyrissjóðum og kalla eftir því að kerfin yrðu látin vinna betur í þágu samfélagsins. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Hluti lífeyris gæti farið um gegnumstreymiskerfi
Guðmundur sagði ýmsar leiðir færar til að breyta lífeyriskerfinu án þess að kollvarpa því. Ein þeirra væri að láta hluta lífeyris renna um gegnumstreymissjóð í stað þess að allt byggðist á núverandi sjóðsöfnun.
Að nota eingöngu gegnumstreymiskerfi væri að hans mati fráleit leið en allt annað mál væri að nýta slíkt fyrir afmarkaðan hluta lífeyrisins. Hann nefndi 10% sem dæmi og sagði það vel geta komið til greina ef þannig mætti leysa vanda lífeyrissjóðanna.
Arnþrúður benti á að sjóðirnir stæðu frammi fyrir fjárfestingarvanda og spurði hvers vegna ekki væri hægt að nota stöðuna til að koma frekar til móts við almenning.
Lífeyrisgreiðslur tímabundið aftur til fólksins
Ein leið sem Arnþrúður varpaði fram væri að breyta fyrirkomulaginu tímabundið ef kjarasamningar færu úr skorðum. Hún nefndi að í eitt eða tvö ár gætu lífeyrisgreiðslur runnið beint aftur til þeirra sem greiða í sjóðina í stað þess að safnast þar áfram.
Hún nefndi einnig að hægt væri að leggja meiri skyldur á lífeyrissjóðina, til dæmis um að þeir byggðu árlega ákveðinn fjölda íbúða fyrir fólk 60 ára og eldra.
Guðmundur sagði ýmislegt af þessu framkvæmanlegt og vísaði aftur til gegnumstreymisleiðarinnar. Kerfið væri ekki óumbreytanlegt og hægt væri að leita annarra lausna ef vilji væri til þess.
„Hætta þessu rugli“
Harðasta gagnrýni Guðmundar beindist að þeirri afstöðu að bankar og lífeyrissjóðir væru nánast ósnertanlegir.
Hann sagði menn þurfa að rífa sig upp og hætta því rugli að aldrei mætti koma nálægt bönkum og lífeyrissjóðum og láta þá gera eitthvað að viti.
Arnþrúður tók í sama streng og sagði viðhorfið oft breytast um leið og lífeyrissjóðirnir væru nefndir. Menn gætu rætt ýmsar breytingar en þegar talið bærist að sjóðunum virtust þeir skyndilega vilja ganga frá umræðunni.
Guðmundur sagði tengsl bankanna og lífeyrissjóðanna jafnframt mikil og því væri ekki hægt að ræða fjárfestingar, húsnæðismarkað og fjármálakerfið án þess að lífeyrissjóðirnir væru hluti af þeirri umræðu.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.