Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson, ræddu um þjóðhátíðardaginn 17. júní, hvernig honum sé fagnað víða um land og hvaða merkingu dagurinn hafi fyrir íslenska þjóð. Þau ræddu jafnframt hvort skilningur á fullveldi og sjálfsákvörðunarrétti þjóðarinnar hafi breyst á síðustu árum og hvernig þjóðhátíðardagurinn tengist þeirri sögu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Fullveldið felur í sér rétt til eigin ákvarðana
Arnþrúður og Pétur ræddu að margir velti því ekki daglega fyrir sér hvað fullveldi þýði í reynd. Í umræðunni var farið yfir að fullvalda ríki fari sjálft með stjórn eigin mála, setji sér lög, móti stjórnskipan sína og ráði samskiptum sínum við önnur ríki.
Íslenska þjóðin fékk fullveldið
Arnþrúður benti á að sjálfsákvörðunarréttur þjóðarinnar væri grundvöllur fullveldis og því væri það þjóðin sjálf sem hefði fengið fullveldið. Lýðveldisstofnunin árið 1944 hefði tryggt að íslenska þjóðin færi sjálf með endanlegt vald yfir eigin málefnum. Þess vegna væri 17. júní ekki aðeins hátíðisdagur heldur einnig áminning um þá stöðu sem þjóðin hefði unnið sér í gegnum langa sjálfstæðisbaráttu.
Umræða um þjóðernisvitund hefur breyst
Ræddu þau einnig um hvernig umræðan um þjóðerni og þjóðernisvitund hefði tekið breytingum. Þar kom fram að sumir upplifðu að minna væri talað um þjóðerniskennd og sjálfstæði þjóðarinnar en áður, á meðan aðrir teldu að mikilvægi þessara mála væri enn hið sama og áður.
Staða íslenska fánans í þjóðlífinu var einnig til umræðu og hvort sýnileiki hans í kringum þjóðhátíðardaginn endurspeglaði viðhorf almennings til þjóðhátíðarinnar. Bent var á að margir legðu áherslu á að halda á lofti minningu þeirra kynslóða sem stóðu að baki fullveldisbaráttunni og stofnun lýðveldisins.
Hátíðarhöld um land allt
Þá var farið yfir dagskrá þjóðhátíðardagsins á höfuðborgarsvæðinu og víðar um land. Fram kom að hátíðardagskrá færi fram á Austurvelli þar sem forseti Íslands, Halla Tómasdóttir, flytti hátíðarávarp og fjallkonan ávarpaði gesti. Þá legði forsætisráðherra að vanda blómsveig að minnisvarða Jóns Sigurðssonar og að víða um land færu fram sambærilegar athafnir til heiðurs sjálfstæðisbaráttunni.
Þau bentu á að þrátt fyrir breytt samfélag gegndi þjóðhátíðardagurinn mikilvægu hlutverki sem sameiginlegur minningardagur þjóðarinnar, 17. júní væri tækifæri til að rifja upp hvernig Ísland öðlaðist sjálfstæði sitt og hvers vegna fullveldið skipti mestu máli í nútímasamfélagi.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.