Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson, hagfræðing-og-stærðfræðing í síðdegisútvarpinu í dag, um fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um viðræður við Evrópusambandið og hvort tímabært væri að taka slíka ákvörðun. Guðmundur taldi að þróun alþjóðamála, veik staða Evrópusambandsins og breytt öryggisumhverfi kölluðu á meiri varfærni áður en teknar yrðu ákvarðanir sem vörðuðu fullveldi Íslands. Þorgerður Katrín utanríkisráðherra hafi farið fram úr öðrum innan ríkisstjórnarinnar og keyrt ESB málið áfram á ógnarhraða. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Fundur Áfram Ísland – Fólk treystir Ólafi Ragnari
Rætt var um fund Áfram Íslands sem fram fór í fyrrakvöld í Sjálfstæðishúsinu við Austurvöll þar sem Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands, flutti erindi. Kom fram í þættinum að fundurinn hafi verið afar vel sóttur og það hafi þurft að opna 2 stóra sali á hótelinu við hliðina svo allir mættir hafi komist að. Að mati Guðmundar skipti stuðningur Ólafs Ragnars miklu máli þar sem hann hefði áunnið sér traust þjóðarinnar í gegnum störf sín og reynslu í marga áratugi.
Gagnrýnir hraða málsins – Kristrún ætlaði sér annað í upphafi
Aðspurður um þjóðaratkvæðagreiðsluna um ESB-viðræður segir Guðmundur að ríkisstjórnin hafi farið of geyst í málið. Hann bendir á að áður hafi verið rætt um að atkvæðagreiðslan færi fram síðar á kjörtímabilinu eða árið 2027 en þeirri áætlun hafi síðar verið breytt. Kom fram að þrýstingur af hálfu Þorgerðar Katrínar innan ríkisstjórnarinnar hafi átt þátt í þeirri ákvörðun og segir varhugavert að flýta jafn mikilvægu máli sem snerti fullveldi landsins.
Arnþrúður bendir á að Kristrún Frostadóttir hafi fyrir kosningar lagt ríka áherslu á að ESB-málið yrði ekki á dagskrá á þessu kjörtímabili meðal annars hafi hún sagt það í tvígang í viðtölum á Útvarpi Sögu og sagðist telja að þetta hafi ekki verið ætlun Kristrúna við upphaf nýrrar ríkisstjórnar. Guðmundur tekur undir það mat og segir líklegt að breyttar áherslur Viðreisnar hafi orðið til þess að málið hafi þróast með öðrum hætti en upphaflega hafi verið lagt upp með.
Efnahagsleg staða ríkja innan Evrópusambandsins víða mjög slæm
Aðspurður um ástæður þess að hann telji rétt að bíða segir Guðmundur að aðstæður í ríkjum Evrópusambandsins hafi breyst verulega. Hann nefnir meðal mjög mikinn orkuskort, alvarlega efnahagslega stöðu í mörgum ríkjum Evrópusambandsins og þá þróun sem orðið hafi í alþjóðastjórnmálum. Jafnframt bendir hann á að Bandaríkin standi frammi fyrir miklum fjárhagslegum skuldbindingum sem geti haft áhrif á getu þeirra til að sinna öryggishlutverki sínu gagnvart Evrópu.
Guðmundur segir að þegar jafn miklar breytingar eigi sér stað á skömmum tíma sé óskynsamlegt að taka ákvarðanir um fullveldismál. Að hans mati sé rétt að bíða þar til betur liggi fyrir hvernig alþjóðlegt efnahags- og öryggisumhverfi muni þróast.
Vill byggja ákvörðun á breiðari forsendum
Guðmundur sagðist leggja áherslu á að hann sé ekki að halda því fram að allt við Evrópusambandið sé neikvætt. Hann segir hins vegar að mikilvægt sé að nálgast jafn afdrifaríka ákvörðun og mögulega aðild Íslands á traustum forsendum og með hliðsjón af þeirri óvissu sem nú ríki hjá mörgum þjóðum innan Evrópusambandsins og á alþjóðavettvangi. Að hans mati sé skynsamlegast að bíða þar til sú mynd hafi skýrst áður en þjóðin taki afstöðu.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.