Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson, hagfræðing í síðdegisútvarpinu í dag, um ævi og störf Þráins Eggertssonar hagfræðings sem lést nýverið. Guðmundur sagði Þráinn hafa verið meðal þekktustu hagfræðinga sem Ísland hefði alið og taldi framlag hans til þróunar stofnanahagfræði hafa skipt miklu máli bæði hér á landi og á alþjóðavettvangi. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Kennari sem hafði varanleg áhrif
Guðmundur sagði að leiðir þeirra Þráins hefðu fyrst legið saman þegar hann hóf hagfræðinám við Háskóla Íslands. Þráinn hefði þá þegar verið orðinn áberandi fræðimaður og síðar orðið einn af þeim kennurum sem hefðu haft mest áhrif á hans eigin hugsun og nálgun að hagfræðinni.
Arnþrúður spurði Guðmund meðal annars hvað hefði gert Þráinn sérstakan í samanburði við aðra hagfræðinga. Guðmundur sagði að hann hefði haft óvenju víðtæka sýn á samfélagsmál og verið óhræddur við að takast á við flókin viðfangsefni sem margir aðrir hagfræðingar sinntu lítið.
Að hans mati hafi Þráinn verið meðal fárra íslenskra hagfræðinga sem náðu raunverulegri alþjóðlegri viðurkenningu á fræðasviðinu.
Áhersla á stofnanir fremur en hugmyndafræðilegar deilur
Í umræðunni kom fram að Þráinn hefði beint sjónum sínum að stofnanahagfræði á tímum þegar miklar deilur einkenndu hagfræðilega umræðu um kapítalisma og sósíalisma. Guðmundur sagði að Þráinn hefði talið mikilvægara að rannsaka hvernig stofnanir samfélagsins virkuðu í reynd en að festast í hugmyndafræðilegum átökum.
Arnþrúður benti á að stofnanahagfræði fjallaði ekki aðeins um stofnanir ríkisins heldur þyrfti að taka tillit til hvernig lög, reglur, eignarréttur og stjórnsýsla hefðu áhrif á efnahagslega þróun.
Guðmundur sagði að sú nálgun hafi síðar orðið einn af hornsteinum þeirrar stofnanahagfræði sem naut vaxandi viðurkenningar á alþjóðavettvangi á síðari hluta tuttugustu aldar. Guðmundur sagði að Þráinn hefði lagt áherslu á að skilja hvernig samfélög skipulegðu sig og hvernig slíkt skipulag gæti ýtt undir eða hamlað efnahagslegum framförum.
Samstarf um bók og rannsóknir
Arnþrúður spurði um persónuleg kynni Guðmundar af Þráni og þá vinnu sem þeir unnu saman. Guðmundur rifjaði upp að hann hefði fengið tækifæri til að fylgjast náið með vinnu Þráins þegar hann vann að bók sinni um stofnanahagfræði.
Hann sagði að samskiptin hefðu ekki eingöngu verið fræðileg heldur einnig persónuleg og Þráinn hefði reynst bæði hjálpsamur og opinn fyrir nýjum hugmyndum. Guðmundur sagði jafnframt að hann hefði notið leiðsagnar hans við eigin rannsóknir og ritgerðarskrif. Þeir hefðu meðal annars rætt tengsl tungumáls, peninga og samfélagslegra stofnana, viðfangsefni sem síðar urðu hluti af rannsóknarvinnu Guðmundar sjálfs.
Alþjóðlegur fræðimaður frá Íslandi
Guðmundur sagði að Þráinn hefði kennt og starfað víða erlendis, meðal annars í Bandaríkjunum, og verið í nánum tengslum við alþjóðlegt fræðasamfélag. Hann taldi að áhrif hans hefðu orðið meiri en margir Íslendingar gerðu sér grein fyrir. Þótt skoðanir hans hefðu stundum farið gegn ríkjandi straumum hefði hann haldið áfram að þróa hugmyndir sínar og rannsaka ný viðfangsefni allt fram á síðustu ár. Guðmundur nefndi sérstaklega áhuga hans á áhrifum tæknibreytinga og stafrænnar þróunar á stofnanir og hagkerfi.
Að mati Guðmundar skilur Þráinn Eggertsson eftir sig mikilvægan fræðilegan arf sem muni áfram hafa áhrif á umræðu um hagfræði, stjórnsýslu og samfélagsþróun um ókomin ár.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.