Pétur Gunnlaugsson ræddi við Jóhannes Loftsson, stjórnarmann Heilsuvonar og verkfræðing í síðdegisútvarpinu um rannsóknir á mismunandi framleiðslulotum COVID-bóluefna. Jóhannes sagði danska sérfræðinga hafa fundið allt að þúsundfaldan mun á tíðni alvarlegra aukaverkana eftir lotum. Íslensk heilbrigðisyfirvöld hefðu hins vegar ekki skráð lotunúmer bóluefna með tilkynningum um aukaverkanir og gætu því ekki gert sambærilegan samanburð hér á landi. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Mikill munur milli framleiðslulota
Jóhannes sagði danska sérfræðinga hafa kynnt rannsóknir sínar á fundi Heilsuvonar, hér á landi fyrir um 2 árum. Þeir hefðu tengt tilkynningar um aukaverkanir við framleiðslulotur bóluefnanna og fundið verulegan mun á milli þeirra. Hver skammtur væri merktur ákveðnu lotunúmeri sem vísaði til þess hvenær og í hvaða framleiðslulotu hann var framleiddur. Með því að bera lotunúmerin saman við tilkynningar um aukaverkanir væri hægt að kanna hvort vandamál tengdust tilteknum framleiðslulotum.
Niðurstöðurnar hefðu sýnt allt að þúsundfaldan mun á tíðni alvarlegra aukaverkana milli þeirra lota sem komu verst út og þeirra sem tengdust fæstum tilkynningum. Jóhannes sagði 5–10% framleiðslulotanna hafa verið í hópi þeirra sem tengdust flestum alvarlegum tilkynningum. Um 30% hefðu hins vegar tengst litlum sem engum aukaverkunum og líktust þannig lyfleysuhópi.
Lotunúmerin ekki skráð á Íslandi
Jóhannes sagði dönsku sérfræðingana hafa óskað eftir íslenskum gögnum til að kanna hvort sama mynstur kæmi fram hér. Þá hefði komið í ljós að lotunúmer bóluefnanna hefðu ekki verið skráð með tilkynningum um aukaverkanir. Því væri ekki hægt að rekja einstakar tilkynningar til framleiðslulotunnar sem viðkomandi hefði fengið. Jóhannes sagði þetta alvarlegan skort á rekjanleika lyfjanna og merki um að tilkynningarnar hefðu ekki verið teknar nægilega alvarlega.
Íslensk yfirvöld héldu ekki utan um mikilvægar upplýsingar
Yfirvöld hefðu safnað upplýsingum um aukaverkanir en ekki þeim gögnum sem nauðsynleg væru til að kanna hvort gæði eða öryggi bóluefnanna hefðu verið mismunandi eftir lotum. Hann sagði sambærilegar rannsóknir hafa verið gerðar í Danmörku og Svíþjóð en íslensk yfirvöld hefðu ekki getað svarað spurningum um stöðuna hér vegna skorts á gögnum.
Skammtar sendir til Íslands frá Noregi eftir að Norðmenn stöðvuðu notkun þeirra
Jóhannes nefndi AstraZeneca-bóluefnið sem dæmi um mikilvægi þess að rekja framleiðslulotur. Notkun þess hefði verið stöðvuð í Noregi eftir að mjög alvarlegar aukaverkanir komu fram.
Á sama tíma hefðu íslensk stjórnvöld fengið 16.000 skammta af AstraZeneca að láni frá Norðmönnum. Jóhannes velti fyrir sér hvort um gæti hafa verið að ræða framleiðslulotur sem norsk stjórnvöld vildu ekki lengur nota. Pétur benti á að notkun bæði AstraZeneca og Johnson & Johnson hefði verið stöðvuð í öðrum ríkjum en Íslendingar hefðu tekið við skömmtum og haldið bólusetningum áfram.
Jóhannes sagði erfitt að rannsaka hvað hefði gerst án þess að vita úr hvaða lotum skammtarnir komu og hverjir fengu þá. Skráning lotunúmera hefði átt að vera grundvallaratriði í eftirliti með bóluefnunum.
Gögnin nauðsynleg fyrir rannsóknir
Jóhannes sagði mikilvægt að yfirvöld afhentu þau gögn sem væru til og upplýstu hvernig skráningu hefði verið háttað. Ef lotunúmer hefðu ekki verið tengd tilkynningum þyrfti að kanna hvort hægt væri að endurheimta upplýsingarnar úr öðrum skrám.
Með því væri hægt að rannsaka hvort ákveðnar lotur hefðu tengst fleiri alvarlegum veikindum en aðrar. Án slíkrar rannsóknar væri ekki hægt að útiloka að mismunandi framleiðslulotur hefðu haft ólík áhrif á fólk hér á landi.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.