Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson, hagfræðing í síðdegisútvarpinu, um hvalveiðar, nýtingu sjávarauðlinda og þá samfélagsumræðu sem skapast hefur í kringum veiðarnar. Guðmundur sagðist styðja áframhaldandi hvalveiðar og taldi andstöðu við þær að hluta til byggða á tilfinningalegum rökum, fremur en raunhæfu mati á nýtingu matvæla og auðlinda. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Fagnaði því að hvalveiðar væru hafnar á ný
Í umræðunni lýsti Arnþrúður yfir ánægju með að hvalbátar Hvals hf. væru aftur komnir til veiða og óskað Kristjáni Loftssyni til hamingju með veiðarnar. Sagði hún að það væri ánægjulegt að fólk ætti þess kost að fá hvalkjöt aftur og súran hval.
Guðmundur sagði að hann hefði ekki sérstakar tilfinningar gagnvart hvölum umfram önnur dýr sem nýtt væru til matvælaframleiðslu. Hann taldi eðlilegt að þjóð nýtti auðlindir hafsins með sambærilegum hætti og aðrar matvælaauðlindir svo fremi að það væri gert innan sjálfbærra marka. Umræðan um hvalveiðar hefði oft einkennst af því að hvalir væru teknir út fyrir sviga á meðan önnur dýr sem alin væru eða veidd til manneldis vektu síður sömu viðbrögð.
Ber saman hvalveiðar og slátrun búfjár
Arnþrúður og Guðmundur ræddu einnig um viðhorf fólks til aflífunar dýra. Guðmundur rifjaði upp eigin reynslu úr sveit þar sem hann tók þátt í störfum tengdum slátrun sauðfjár á unglingsárum. Arnþrúður þekkti það líka af eigin reynslu.
Hann sagði að slík reynsla hefði kennt sér að matvælaframleiðsla fæli óhjákvæmilega í sér aflífun dýra og erfitt væri að gera grundvallarmun á hvalveiðum og annarri kjötframleiðslu út frá þeim sjónarmiðum einum. Að hans mati væri ósamræmi í því að samþykkja hefðbundna kjötframleiðslu en hafna nýtingu hvala sem matvælaauðlindar.
Gagnrýni á pólitíska umræðu um hvalveiðar – Ráðherra talsmaður hvalsins horfinn af þingi
Í viðtalinu gagnrýndi Guðmundur einnig þá pólitísku umræðu sem skapast hefði um hvalveiðar undanfarin ár. Hann taldi að afstaða margra stjórnmálamanna byggðist fremur á tíðaranda og þrýstingi frá hagsmunahópum en málefnalegri umræðu um auðlindanýtingu.
Arnþrúður vísaði í ummæli stjórnmálamanna sem lýst höfðu samúð með hvölum og andstöðu við veiðarnar af mannúðarástæðum. Það hefði verið ráðherra sem hefði bannað hvalveiðar og brotið lög í leiðinni. Sami ráðherra hefði lýst sig sérstakan talsmann hvalsins en ekki látið í sér heyra síðan enda hefði sú hin sama verið kosin út af þingi í síðustu kosningum. Guðmundur sagði slíka umræðu oft verða tilfinningahlaðna og taldi að meira vægi, ætti að leggja á raunverulegt mat á nytsemi auðlindarinnar og efnahagslegum áhrifum hennar.
Hann sagði jafnframt að mikilvægt væri að ræða hvalveiðar á sama grundvelli og aðrar atvinnugreinar sem byggðu á nýtingu náttúruauðlinda.
Arnþrúður rifjaði upp umræðu frá Alþingi á 7. áratugnum þar sem rifist hefði verið um hvort leyfa ætti litasjónvarp á Íslandi. Þeir sem hefðu verið andvígir hefðu talið að bæði konur og börn þyldu ekki að sjá blóð í sjónvarpi. Svipuð umræða hefði nýverið átt sér stað á Alþingi þegar tekist var á um hvort banna ætti hvalveiðar eða ekki og mikið gert úr veiðiaðferðum þar sem blóð sæist á myndum.
Hvalveiðar sagðar hluti af auðlindanýtingu þjóðarinnar
Sagði Guðmundur að hvalir væru hluti af þeim auðlindum sem Ísland hefði yfir að ráða og eðlilegt væri að þjóðin tæki afstöðu til þess hvernig þær auðlindir væru nýttar.
Hann taldi að umræðan ætti að snúast um sjálfbærni, hagkvæmni og samfélagslegan ávinning fremur en eingöngu tilfinningaleg viðbrögð. Þá sagði hann að mikilvægt væri að viðhalda málefnalegri umræðu um framtíð hvalveiða og stöðu greinarinnar í íslensku atvinnulífi.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.