Hjördís Vilhjálmsdóttir ræddi við Kristínu Sigurðardóttur, slysa- og bráðalækni í þætti sínum á Útvarpi Sögu, um áhrif umhverfis á heilsu og skort á kennslu í umhverfislæknisfræði. Kristín segir umhverfið hafa áhrif á starfsemi líkamans og hvernig genin tjá sig en greinin sé ekki kennd með sjálfstæðum hætti í læknadeild Háskóla Íslands. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Umhverfið hefur áhrif á bata
Kristín hefur búið og starfað í Bandaríkjunum, Bretlandi, á Spáni og Íslandi. Reynslan úr ólíkum samfélögum og byggðu umhverfi hafi mótað sýn hennar á tengsl umhverfis og heilsu.
Við störf á sjúkrahúsum tók hún eftir því að fólk jafnaði sig misvel eftir sambærileg veikindi og slys. Fyrra heilsufar skipti máli en einnig umhverfið og aðstæður fólks til að ná bata. Þetta vakti áhuga hennar á því hvernig efla mætti heilsu og viðnámsþrótt.
Aðspurð um stöðu fræðanna innan læknanáms segir Kristín að hún hafi lengi beitt sér fyrir kennslu í umhverfislæknisfræði við Háskóla Íslands. Greinin sé kennd við erlenda háskóla sem Ísland beri sig saman við en hafi ekki fengið sambærilegan sess hér.
Hún telur nauðsynlegt að verðandi læknar fái skipulagða kennslu um áhrif umhverfis á heilsu. Ef fræðin séu ekki kynnt í náminu sé ólíklegra að læknar geri sér grein fyrir mikilvægi þeirra eða velji sérnám á sviðinu. Sex vikna námskeið með kennslubók væri eðlilegt skref sem hefði átt að taka fyrir löngu.
Umhverfið hefur einnig áhrif á tjáningu gena
Kristín starfaði um tíma hjá Íslenskri erfðagreiningu við rannsóknir sem tengdust áhrifum umhverfis á heilsu. Hún segir erfðaefni fólks ekki ákvarða heilsu þess eitt og sér. Ytra og innra umhverfi hafi áhrif á það hvaða gen séu virk og hvernig þau tjái sig.
Hjördís spurði hvort þetta þýddi að genin breyttust eftir umhverfinu. Kristín útskýrði að erfðafræðilega grunnbyggingin héldist en líkaminn tæki stöðugt við upplýsingum úr umhverfinu. Taugakerfið og ónæmiskerfið skynjuðu aðstæður og miðluðu upplýsingum til hormónakerfisins og annarra líkamskerfa.
Ljós, loft og húsnæði skipta máli
Áhrif umhverfis ráðast meðal annars af húsnæði, birtu, loftgæðum og þeim efnum sem fólk kemst í snertingu við. Kristín segir þetta bein lífeðlisfræðileg áhrif sem geti birst í heilsu og líðan.
Hjördís rifjaði upp að heilsuhæli hefðu áður verið hönnuð með tilliti til sólarljóss og útiveru. Kristín tók undir það og benti á að þar hefði jafnvel verið gert ráð fyrir að færa mætti sjúkrarúm út svo sjúklingar fengju dagsbirtu og ferskt loft. Slík þekking sýndi hvers vegna umhverfi, húsnæði og skipulag ættu að vera hluti af menntun lækna.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.