Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson, hagfræðing í síðdegisútvarpinu um fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um viðræður á ný við Evrópusambandið. Arnþrúður sagði umsóknina um fulla aðild frá 2009 vera einu fyrirliggjandi heimildina fyrir slíkum viðræðum en það kæmi ekki fram í spurningunni sem ætti að leggja fyrir kjósendur. Fólk gæti því talið að aðeins ætti að kanna hvaða samningur stæði Íslandi til boða, án þess að átta sig á að fyrri aðildarumsóknin væri grundvöllurinn en það þýði að Íslendingar séu að sækja um fulla aðild að ESB með því að segja já í þjóðaratkvæðagreiðslunni. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Óljóst hvað felst í spurningunni
Rætt var um mikla óvissu um hvað fyrirhuguð spurning í þjóðaratkvæðagreiðslunni þýddi. Þar væri rætt um hvort Íslendingar vildu hefja viðræður að nýju við Evrópusambandið en ekki getið um hver lagastoðin væri.
Arnþrúður benti á að ríkisstjórnir og ráðherrar ættu reglulega viðræður við önnur ríki og alþjóðastofnanir án þess að þjóðin væri spurð sérstaklega um það, hvað þá að efnt væri til þjóðaatkvæðagreiðslu í slíkum tilfellum. Ef hins vegar væri átt við áframhaldandi formlegar samningaviðræður um aðild að ESB þyrftu þær að byggjast á fyrirliggjandi heimild sem var samþykkt sem umsókn um fulla aðild að ESB af Alþingi 16. júlí 2009.
Full aðild að ESB ekki nefnd
Kom fram í þættinum að kjósendum væri ekki gert nægilega skýrt að viðræðurnar myndu byggjast á umsókn um fulla aðild að Evrópusambandinu. Þess í stað væri notað almennt orðalag um að hefja viðræður að nýju.
Það væri skiljanlegt að fólk túlkaði spurninguna þannig að aðeins ætti að skoða hvað væri í boði. Sumir gætu því talið sig vera að samþykkja að Ísland „kíkti í pakkann“ án þess að skuldbinda sig til ákveðins aðildarferlis.
Vandinn væri að engin ný umsókn lægi fyrir og engin önnur heimild hefði komið í stað umsóknarinnar frá 2009. Ef fyrri viðræður yrðu teknar upp að nýju væri því um framhald aðildarferlisins að ræða en ekki óskuldbindandi könnunarviðræður.
Vísað á upplýsingar utanríkisráðuneytisins
Arnþrúður sagðist hafa rætt við fulltrúa hjá Landskjörstjórn um málið en þar hefði verið vísað til upplýsinga frá utanríkisráðuneytinu. Hún sagði stöðuna vandræðalega þar sem grundvöllur viðræðnanna kæmi ekki skýrt fram í sjálfri spurningunni.
Guðmundur tók undir að umræðan væri undarleg. Hann sagði áhersluna að miklu leyti hafa beinst að krónunni, háum vöxtum og öðrum efnahagsmálum en minna að því hvað viðræðurnar fælu í raun í sér. Umræða um vexti og verðbólgu væri óviðkomandi samningaviðræðum við Evrópusambandið, um það væri ekki samið í samningum af þessum toga.
Kjarni málsins væri að sögn Arnþrúðar að kjósendur vissu hvað samþykki þeirra hefði í för með sér. Ef umsóknin frá 2009 yrði grundvöllur nýrra viðræðna þyrfti það að koma skýrt fram áður en greidd yrðu atkvæði.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.