Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Diljá Mist Einarsdóttur, þingmann Sjálfstæðisflokksins í síðdegisútvarpinu um þróun öryggis- og varnarmála innan Evrópusambandsins. Í þættinum var rætt um alþjóðlega ráðstefnu stjórnmálamanna í Evrópu þar sem staða öryggismála, stríðið í Úkraínu og framtíð varnarsamstarfs álfunnar voru meðal helstu umræðuefna. Diljá sagði að þessar umræður væru mun fyrirferðarmeiri innan Evrópusambandsins en íslensk umræða bæri með sér. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Aukin áhersla á varnir í Evrópu
Vísaði Arnþrúður til þess að víða um Evrópu væri nú rætt um aukin útgjöld til varnarmála, uppbyggingu herafla og breytt öryggisumhverfi. Hún spurði hvort þessi þróun hefði verið áberandi á ráðstefnunni sem Diljá sótti.
Diljá sagði að öryggis- og varnarmál hefðu verið meðal stærstu umræðuefnanna á fundinum. Þar hefðu stjórnmálamenn frá fjölmörgum ríkjum fjallað um stöðuna í Úkraínu, samskipti Evrópu og Bandaríkjanna og hvernig Evrópuríki gætu styrkt eigin varnir á tímum aukinnar óvissu í alþjóðamálum. Fulltrúar frá Úkraínu hefðu einnig tekið þátt í umræðunum og lýst þeirri stöðu sem ríkti í landinu.
Umræða um evrópskan her á vettvangi ESB
Þá var einnig rætt í þættinum um sameiginlegan evrópskan her og spurði Arnþrúður Diljá um hvort slík sjónarmið væru í raun til staðar innan Evrópusambandsins.
Diljá sagði að hugmyndir um aukið sameiginlegt varnarsamstarf og evrópskan her kæmu reglulega fram í umræðum innan sambandsins. Hún kvaðst hafa orðið vör við slíkar umræður á fjölmörgum fundum með evrópskum stjórnmálamönnum og embættismönnum á undanförnum árum. Að hennar sögn væri því ekki um jaðarsjónarmið að ræða heldur mál sem rædd væru á vettvangi Evrópusambandsins og meðal áhrifamikilla leiðtoga þess. Hún nefndi í því sambandi að bæði æðstu fulltrúar sambandsins í varnarmálum og aðrir leiðtogar hefðu talað fyrir aukinni samhæfingu á þessu sviði.
Ágreiningur um framtíð varnarsamstarfs
Þrátt fyrir að umræðan sé fyrirferðarmikil sagði Diljá að skiptar skoðanir væru um hversu langt ætti að ganga í sameiginlegum vörnum Evrópu. Sum ríki legðu áherslu á aukna samþættingu og meiri sameiginlega ábyrgð, á meðan önnur væru varfærnari gagnvart slíkum breytingum.
Einnig væri deilt um fjármögnun varnarmála, umfang samstarfsins og hvernig ábyrgð skyldi skipt milli ríkja. Umræðan snerist því ekki aðeins um hernaðarleg málefni heldur einnig um pólitískar og fjárhagslegar afleiðingar slíkrar þróunar.
Vill meiri umræðu á Íslandi
Diljá sagðist undrast að þessi mál skyldu ekki vera meira til umræðu hér á landi. Hún benti á að þróun varnarmála og öryggisstefnu Evrópusambandsins væri meðal stærstu pólitísku álitaefna sem nú væru rædd innan sambandsins, en engu að síður fengju þau takmarkaða athygli í íslenskri umræðu.
Að hennar mati eiga Íslendingar rétt á að fylgjast með þeirri stefnumótun sem fram fer innan Evrópusambandsins og mynda sér sjálfstæða skoðun á henni. Sérstaklega eigi það við á sama tíma og deilt sé um framtíðarsamskipti Íslands og Evrópusambandsins og fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi aðildarviðræður.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.