Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson ræddu við Atla Lilliendahl framkvæmdastjóra sem bjó á Grænlandi í yfir 30 ár í síðdegisútvarpinu í dag, um fyrirhugaða heimsókn Ursulu von der Leyen, forseta framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins og Mette Frederiksen forsætisráðherra Danmerku til Grænlands 6. september n.k. og stóran fjárhagslegan stuðning sem boðaður hefur verið. Í umræðunni var þetta sett í samhengi við þá stefnu ESB að lokka Grænland og benti Arnþrúður á að sambandið stefni að því að ná Íslandi, Grænlandi og Noregi inn í ESB. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Stór loforð um fjármuni til Grænlands
Atli sagði Ursulu von der Leyen, og Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur vera væntanlegar til Grænlands 6. og 7. september næstkomandi með stóran loforðapakka. Atli benti á að framlög til Grænlands ættu samkvæmt fyrirliggjandi áformum að hækka í 530 milljónir evra á 7 árum en aukningin hæfist ekki fyrr en 2028.
Arnþrúður sagði mikið fé vera undir og spurði hvaðan fjármunirnir ættu að koma. Hann nefndi 4 milljarða danskra króna sem samsvöruðu um 80 milljörðum íslenskra króna auk 150 milljóna evra fjárfestingapakka.
Grænland innan evrópsks ramma
Atli sagði kjarna málsins vera að halda Grænlandi innan evrópsks ramma og tryggja stöðu Evrópu í Norður-Ameríku. Danir hefðu ekki staðið við öll loforð sín gagnvart Grænlendingum og þyrftu því á Evrópusambandinu og auknu fjármagni að halda til að styrkja stöðu sína.
Hann vísaði einnig til viljayfirlýsingar um orku- og varnarmál milli Grænlands og Evrópusambandsins sem þrýst væri á Jens-Frederik Nielsen, forsætisráðherra Grænlands, að undirrita.
Ísland, Grænland og Noregur hluti af sömu áætlun
Arnþrúður tengdi þessa þróun varðandi Ísland og Noreg og sagði stefnu Evrópusambandsins vera að ná Íslandi, Grænlandi og Noregi inn í sambandið. Hún benti á að umræðan um þessi 3 ríki hefði orðið áberandi í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar á Íslandi.
Pétur tók undir þetta og benti á að Íslendingum væri ítrekað sagt að Noregur gæti gengið í ESB og Ísland stæði þá eitt eftir. Arnþrúur vísaði jafnframt til heimsóknar norska utanríkisráðherrans til Íslands og spurði hvers vegna Norðmenn sæktu þá ekki sjálfir um aðild fyrst samningsstaðan væri svona góða núna eins og sagt væri.
Þannig var fyrirhugaður fjárstuðningur við Grænland settur í stærra samhengi í samtalinu. Annars vegar væri ESB að styrkja stöðu sína gagnvart Grænlandi með auknu samstarfi og fjármunum og hins vegar væri Ísland hvatt til að halda áfram vegferð sinni í átt að ESB. Arnþrúður taldi þetta hluta af sömu stefnu gagnvart Íslandi, Grænlandi og Noregi.
Grænlendingar hafa áður brennt sig á loforðum
Atli dró jafnframt í efa að loforðin myndu hafa þau áhrif á Grænlendinga sem að væri stefnt. Hann sagði stóran hluta þeirra ekki eiga að koma til framkvæmda fyrr en 2028 og lýsti þeim sem ófjármögnuðum.
Grænlendingar hefðu áður brennt sig á loforðum sem ekki hefðu verið efnd og væru því ekki tilbúnir að taka nýjum fyrirheitum gagnrýnislaust. Að hans sögn væru mörg eldri loforð enn óefnd af hálfu Dana.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.