Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Sigmund Davíð Gunnlaugsson, formann Miðflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra í síðdegisútvarpinu um áhrif aðildar að Evrópusambandinu á utanríkis- og varnarmál Íslands. Sigmundur sagði aðild fela í sér að Ísland þyrfti að fylgja sameiginlegri stefnu Evrópusambandsins gagnvart öðrum ríkjum og léti af hendi sjálfstætt ákvörðunarvald á sviði utanríkismála og varnarmála ásamt fleiri mikilvægum málum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Úkraína þarf að samræma utanríkisstefnu sína ESB
Kom fram að fyrr um morguninn hefði verið fjallað um nýtt skref í aðildarviðræðum Úkraínu sem hefði samþykkt, á sólarhring, samningskafla ESB sem fjallar um tengsl við ríki utan Evrópusambandsins, um utanríkisviðskipti og alþjóðleg samskipti annars vegar og sameiginlega utanríkis-, öryggis- og varnarstefnu ESB hins vegar.
Úkraína þyrfti samkvæmt þessu að samræma viðskiptastefnu sína, alþjóðlegar skuldbindingar, pólitískar yfirlýsingar og refsiaðgerðir sem ESB tæki einhliða ákvörðun um. Það næði meðal annars til samskipta við Rússland, Kína og önnur ríki utan sambandsins.
Arnþrúður spurði hvort sömu kröfur yrðu gerðar til Íslands og hvort hægt væri að semja sig undan afstöðu ESB í einstökum utanríkis- og öryggismálum? Sigmundur svaraði því neitandi og sagði þetta ekki koma á óvart. Sambærilegar forsendur hefðu legið fyrir í samningsrammanum sem Ísland samþykkti árið 2010. Þessi sömu atriði biðu Íslendinga núna ef fólk segði já í þjóðaratkvæðagreiðslunni.
Sjálfstæðir viðskiptasamningar féllu brott
Í viðtalinu kom fram að aðild hefði einnig áhrif á fríverslunarsamninga Íslands við ríki utan ESB. Sigmundur nefndi sérstaklega samningana við Kína og Indland.
Sigmundur sagði Ísland ekki geta rekið sjálfstæða viðskiptastefnu samhliða aðild. Núverandi samningar myndu víkja fyrir sameiginlegri viðskiptastefnu ESB og sambandið færi með samningsvaldið gagnvart ríkjum utan þess. Hann sagði áhrif aðildar því ná langt út fyrir sjávarútveg og landbúnað. Ísland léti jafnframt af hendi vald til að móta eigin afstöðu í utanríkis- og viðskiptum.
Evrópskur her og aukið varnarsamstarf
Þegar umræðan færðist að varnarmálum kom fram að stefnt væri að stofnun evrópsks hers. Var rætt að jafnframt væri búið að samþykkja að senda fjölþjóðlegan her á vegum ESB inn í Úkraínu.
Sigmundur sagði skýra þróun innan ESB í átt að auknu varnarsamstarfi og nánara ríkjasambandi. Óvíst væri hvernig evrópskur her yrði útfærður og hvort hermenn yrðu sendir úr landi eða fjölþjóðlegar herbúðir settar upp í aðildarríkjunum.
Hann sagði ekki hægt að ganga út frá því að Ísland fengi undanþágu frá sameiginlegri varnarstefnu. Þessi mál þyrfti að ræða opinskátt áður en tekin yrði ákvörðun um framhald aðildarviðræðna ef þær yrðu raunin.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.