Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Fjölni Sæmundsson, rannsóknarlögreglumann og formann Landssambands lögreglumanna, í síðdegisútvarpinu á Útvarpi Sögu, um vændiskaup á Íslandi, refsingar og nafnleynd þeirra sem gerast sekir um slík brot. Fjölnir sagðist vita til þess að valdamiklir menn keyptu vændi og gagnrýndi að kaupendur nytu nafnleyndar. Hann taldi ástæðu til að spyrja hverjum væri verið að hlífa með slíku fyrirkomulagi. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Telur nafnleyndina hlífa valdamiklum vændiskaupendum
Fjölnir gagnrýndi að nöfn þeirra sem gerast sekir um vændiskaup væru ekki birt opinberlega. Hann sagðist vita að valdamiklir menn keyptu vændi og velti því upp hvort nafnleyndin þjónaði hagsmunum þeirra sem vildu koma í veg fyrir að upp um þá kæmist.
Hann benti á að nafnleynd í kynferðisbrotamálum væri meðal annars hugsuð til að vernda brotaþola, sérstaklega börn og fjölskyldur þeirra. Hann dró hins vegar í efa að sömu sjónarmið ættu við þegar um vændiskaup væri að ræða.
Arnþrúður tók undir gagnrýnina og spurði hvers vegna þessi brotaflokkur nyti sérstakrar verndar þegar nöfn einstaklinga sem tengdust öðrum brotum gætu orðið opinber.
Refsingar hafa lítinn fælingarmátt
Fjölnir sagði refsingu fyrir vændiskaup ekki nægilega þunga til að draga úr brotum. Hann nefndi 200.000 króna sekt og nafnleynd kaupenda sem dæmi um viðurlög sem hann teldi hafa takmarkaðan fælingarmátt.
Hann bar sektina saman við viðurlög vegna hraðaksturs og sagði að hann gæti fengið hærri sekt fyrir að aka á 140 km hraða.
Fjölnir minnti jafnframt á að sala vændis væri ekki refsiverð á Íslandi, hvorki fyrir konur né karla. Hins vegar væri ólöglegt að kaupa vændi eða gera aðra út í vændisstarfsemi.
Vændiskaup færast í Airbnb-íbúðir
Arnþrúður vakti athygli á fjölgun tilkynntra vændisbrota og nefndi að þeim hefði fjölgað úr 21 í 33 á fyrri hluta ársins í ár.
Fjölnir sagði vændismál að miklu leyti byggjast á frumkvæðisvinnu lögreglunnar þar sem fáir kærðu brotin sjálfir. Hann lýsti því að lögreglan hefði meðal annars notað eftirlit og myndavélar við rannsóknir á vændisstarfsemi.
Hann sagði vændi í auknum mæli fara fram í Airbnb-íbúðum og taldi að hótel hefðu almennt hert eftirlit með slíkri starfsemi.
Að hans sögn kæmi einnig fyrir að erlendar konur dveldust hér tímabundið og seldu vændi meðan á dvölinni stæði. Hann sagði rannsóknirnar erfiðar þar sem oft reyndist vandasamt að fá konurnar til að bera vitni um starfsemina eða hugsanlega aðkomu annarra aðila.
Erfitt að fá brotin kærð og upplýst
Fjölnir sagði að þegar lögreglu bærust kærur tengdar vændisstarfsemi væri oft um að ræða ofbeldi gegn konum sem seldu vændi. Hann rifjaði einnig upp mál þar sem leigubílstjóri hefði tilkynnt grun um vændi til lögreglu.
Hann útskýrði að rannsóknir á vændi og mansali heyrðu undir sérstaka deild sem sinnti skipulagðri brotastarfsemi.
Fjölnir taldi nauðsynlegt að refsingar fyrir vændiskaup hefðu raunverulegan fælingarmátt og ítrekaði gagnrýni sína á nafnleynd kaupenda. Hann spurði hvers vegna þeir sem keyptu vændi ættu að njóta slíkrar verndar þegar um refsiverða háttsemi væri að ræða.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.