Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Arnar Þór Jónsson, lögmann og formann Lýðræðisflokksins í síðdegisútvarpinu um stöðu sjávarútvegs og landbúnaðar við hugsanlega aðild Íslands að Evrópusambandinu. Arnar sagði Ísland ekki geta reiknað með varanlegum undanþágum frá sameiginlegri sjávarútvegs- og landbúnaðarstefnu sambandsins enda gæti sameiginlegt regluverk ekki byggst á sérreglum fyrir hvert aðildarríki. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Engin loforð um varanlegar undanþágur
Í þættinum kom fram að stuðningsmenn aðildarviðræðna töluðu gjarnan um, að Ísland gæti samið um undanþágur fyrir mikilvægustu hagsmuni þjóðarinnar. Erlendir ráðherrar sem hingað hefðu komið hefðu hins vegar ekki viljað lofa varanlegum undanþágum.
Arnar sagði skýran mun vera á undanþágu og tímabundnum fresti. Þótt einstök ríki fengju aðlögunartíma eða frest til að innleiða ákveðnar reglur jafngilti það ekki varanlegri undanþágu.
Evrópusambandið stefndi að einsleitni laga og reglna á milli aðildarríkjanna. Sambandið gæti ekki starfað sem ein heild ef hvert ríki fengi að viðhalda eigin reglum á grundvallarsviðum.
Arnþrúður tengdi þetta við Lissabonsáttmálann sem tók gildi 1. desember 2009 og þær breytingar sem hefðu orðið á ákvarðanatöku innan ESB. Ísland yrði lítið ríki innan sambandsins og gæti ekki stöðvað ákvarðanir sem nægur meirihluti annarra ríkja styddi.
Yfirráð yfir fiskimiðunum í húfi
Sjávarútvegsstefnan væri að sögn Arnars ein af grunnstoðum ESB og því væru litlar líkur á að Ísland fengi varanlega sérlausn um stjórn fiskveiða.
Hann sagði ekki hægt að líta aðeins til þess hvað Ísland gæti fengið út úr aðildinni. Aðildarríki ESB myndu einnig skoða hvaða ávinning þau gætu haft af inngöngu Íslands en þar væru fiskimiðin og fiskveiðiheimildirnar verðmætir hagsmunir.
Arnar rifjaði upp að evrópskar þjóðir hefðu stundað fiskveiðar við Ísland um aldir og verið hér allt að landsteinum áður en landhelgin var færð út eftir þorskastríðin. Hann varaði við að færa þessum sömu ríkjum aftur áhrif á stjórn íslenskra fiskimiða.
Staða smábátasjómanna og fjölskyldna þeirra gæti breyst verulega ef ákvarðanir um sjávarútveg færðust frá íslenskum stjórnvöldum til sameiginlegra stofnana ESB. Arnar sagði Íslendinga verða að spyrja sig hvers vegna þeir ættu sjálfviljugir að afsala sér yfirráðum yfir einni verðmætustu auðlind þjóðarinnar.
Landbúnaðurinn snýst einnig um matvælaöryggi
Sama álitaefni ætti við um landbúnaðinn. Arnar sagði íslenskar landbúnaðarvörur geta staðið fyllilega undir samanburði við bestu vörur erlendis þegar litið væri til gæða og heilnæmis. Þær ættu hins vegar erfiðara með að keppa við innfluttar vörur á verði.
Málið yrði ekki afgreitt eingöngu út frá krónum og aurum. Innlend matvælaframleiðsla væri hluti af öryggi þjóðarinnar þegar stríð, ófriður eða truflanir á flutningum gerðu aðdrætti erfiða.
Hann nefndi að norðlæg ríki á borð við Finnland gætu stutt eigin bændur sérstaklega vegna erfiðra framleiðsluskilyrða. Sá stuðningur kæmi þó til viðbótar við greiðslur ríkjanna til sameiginlegrar landbúnaðarstefnu ESB.
Íslendingar gætu því lent í þeirri stöðu að leggja fé til evrópsks landbúnaðar en þurfa jafnframt að finna leiðir til að halda íslenskri framleiðslu gangandi. Arnar sagði farsælla að bæta sjávarútveg og landbúnað með ákvörðunum Alþingis en færa stjórnun þessara mikilvægu málaflokka til Brussel.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.