Pétur Gunnlaugsson ræddi við Jón Pétur Zimsen, þingmann Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi skólastjóra í síðdegisútvarpinu í dag um áhrif Evrópusambandsaðildar á varnarmál Íslands, umræðuna um sameiginlegan Evrópuher og stöðu Íslands gagnvart NATO og Bandaríkjunum. Jón Pétur taldi að Evrópusambandið væri að þróast í átt að auknu varnarsamstarfi og aðild Íslands gæti leitt til meiri skuldbindinga Íslands í hernaðar- og öryggismálum Evrópu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Hugmyndir um Evrópuher hluti af stefnumótun ESB
Í viðtalinu kom fram að hugmyndir um sameiginlegan Evrópuher væru orðnar hluti af raunverulegri stefnumótun innan Evrópusambandsins. Jón Pétur vísaði til þess að varnarmálastjóri sambandsins hefði talað fyrir stofnun hundrað þúsund manna Evrópuhers og leiðtogar á borð við Ursula von der Leyen, Emmanuel Macron, Pedro Sánchez, Jean-Claude Juncker og Angela Merkel hefðu stutt aukið varnarsamstarf Evrópu.
Að mati Jóns Péturs hafa breytingar í alþjóðamálum eftir innrás Rússa í Úkraínu hraðað þessari þróun. Hann benti jafnframt á að Bandaríkin hefðu aukið þrýsting á Evrópuríki um að taka meiri ábyrgð á eigin vörnum og nefndi ummæli framkvæmdastjóra NATO um að dreifa þyrfti varnarkostnaði jafnar á milli ríkja Evrópu.
Ísland hefur sérstöðu gagnvart Bandaríkjunum
Jón Pétur lagði áherslu á að Ísland nyti sérstakrar stöðu vegna varnarsamningsins við Bandaríkin og hernaðarlegs mikilvægis landsins á Norður-Atlantshafi. Hann sagði Bandaríkin líta á Ísland sem hluta af eigin varnarsvæði og staða Íslands væri því frábrugðin stöðu margra annarra Evrópuríkja. Í umræðunni kom einnig fram að hann teldi Evrópu standa veikburða að varnarmálum og uppbygging sameiginlegs herafla tæki langan tíma. Þar skipti máli að Evrópa hefði dregist aftur úr bæði í tækniþróun og hernaðaruppbyggingu á sama tíma og Bandaríkin bæru enn megnið af hernaðarlegri byrði NATO.
Jón Pétur gagnrýndi einnig þá nálgun að Evrópusambandsaðild snerist eingöngu um efnahagsmál. Með aðild fylgdu einnig pólitískar og varnartengdar skuldbindingar gagnvart öðrum ríkjum sambandsins.
Vísaði til skuldbindinga í Lissabon-sáttmálanum – smærri ríki með minna vald
Sérstaklega var fjallað um ákvæði Lissabon-sáttmálans sem tók gildi 1. desember 2009 þar sem kveðið er á um gagnkvæma aðstoð aðildarríkja komi til árásar á eitt þeirra. Jón Pétur sagði að með aðild að Evrópusambandinu yrði Ísland hluti af sameiginlegri ákvarðanatöku sambandsins í utanríkis- og varnarmálum. Hann benti einnig á að innan Evrópusambandsins væri rætt um að draga úr neitunarvaldi smærri ríkja í þessum málaflokkum. Að mati Jóns Péturs gæti slík þróun dregið úr áhrifum smáríkja á borð við Ísland.
Jón Pétur lagði áherslu á að þjóðin ræddi þessi mál ítarlega fyrir komandi þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi viðræður við Evrópusambandið og kjósendur gerðu sér grein fyrir að aðild að ríkjasambandi fæli bæði í sér réttindi og skuldbindingar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.