Arnþrúður Karlsdóttir og Pétur Gunnlaugsson, ræddu við Sigurjón Þórðarson, þingmann Flokks fólksins og formann fjárlaganefndar Alþingis í síðdegisútvarpinu, um útgjöld Íslands til öryggis- og varnarmála. Sigurjón sagði um 42 milljarða króna nú fara í varnarmál en samkvæmt markmiðum til ársins 2031 eigi útgjöldin að nema 1,5% af landsframleiðslu vegna NATO. Það þýðir um 60% hækkun frá núverandi stöðu. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Útgjöldin eiga að fara úr 42 í um 70 milljarða
Sigurjón sagði Ísland enn talsvert frá því markmiði sem stefnt væri að fyrir árið 2031. Nú fara um 42 milljarðar króna í varnarmál en 1,5% af landsframleiðslu samsvara samkvæmt umræðunni um 70 milljörðum króna. Til að ná markmiðinu þurfa útgjöldin því að hækka um það bil 60% á næstu árum.
Ekki liggur skýrt fyrir í hvað allt féð fer
Pétur spurði í hvað þessir fjármunir færu. Sigurjón sagði það ekki liggja alveg skýrt fyrir í sundurliðuninni. Annars vegar gætu öryggishagsmunir skýrt hvers vegna hluti upplýsinganna væri ekki opinber. Hins vegar taldi hann mögulegt að ýmis innlend uppbygging væri talin með í varnartölunum.
Hann sagði hugsanlegt að skilgreiningin næði yfir innviði sem Ísland hefði hvort sem er þörf fyrir.
NATO fjárfestir jafnframt mikið á Íslandi
Sigurjón benti á að fjárstreymið væri ekki aðeins í eina átt. NATO fjárfesti fyrir miklar fjárhæðir á Íslandi, meðal annars á Keflavíkurflugvelli og í öðrum innviðum. Þegar horft væri á það sem Ísland legði til og það sem kæmi til baka taldi hann fjárfestingar bandalagsins vega þungt.
Ísland leggi frekar krafta sína í friðarmál
Sigurjón sagðist ekki vera talsmaður þess að varnarmálahlutfallið yrði hækkað. Hann vildi frekar að Ísland fengi svigrúm til að verja hluta fjármunanna til að stuðla að friði, samtali og samningaviðræðum í stað vopnakaupa og undirbúnings stríðsaðgerða. Ísland væri herlaus þjóð og hefði hvorki mikla þekkingu né getu á hernaðarsviðinu. Því taldi hann eðlilegra að leggja krafta landsins í friðarviðræður og sáttamiðlun.
Fjórir þingmenn sögðu nei
Aðspurður sagði Sigurjón ríkan stuðning vera á Alþingi við núverandi vegferð í öryggis- og varnarmálum þótt hann sjálfur væri gagnrýninn á áhersluna.
Hann benti á að 4 þingmenn hefðu sagt nei í atkvæðagreiðslu sem tengdist málaflokknum og taldi fleiri þingmenn hlynnta því að friðaráherslan fengi meira vægi. Arnþrúður benti á að Ísland, sem fámenn og herlaus þjóð, ætti að nýta sérstöðu sína til að stuðla að samtali og friði fremur en að leggja sífellt meiri áherslu á hernaðaruppbyggingu.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.