Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Guðmund Ólafsson, hagfræðing og stærðfræðing, í síðdegisútvarpinu, um stöðu fasteignamarkaðarins og áhrif mögulegs verðfalls á lífeyrissjóðina. Guðmundur sagði sjóðina vera í lykilstöðu vegna fjárfestinga þeirra í fasteignum og mikið verðfall gæti skapað þá stöðu að ríkisvaldið þyrfti að koma að kerfinu með beingreiðslum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Lífeyrissjóðirnir í lykilstöðu
Mikið fé hefur verið bundið í fasteignum og byggingariðnaði og lífeyrissjóðirnir hafa komið þar að með fjárfestingum og lánveitingum.
Guðmundur varaði við að fasteignaverð gæti farið lækkandi eftir langt tímabil þar sem hækkun húsnæðisverðs hefði verið meiri en verðbólga. Ef sú þróun snerist við með miklu verðfalli myndi það ekki aðeins hafa áhrif á byggingarfyrirtæki og eigendur fasteigna heldur einnig þá sjóði sem hefðu bundið mikið fé í þessum eignum.
Beingreiðslur ríkisins gætu orðið nauðsynlegar
Guðmundur nefndi þann möguleika að grípa þyrfti til gegnumstreymis að hluta ef lífeyrissjóðir lentu í alvarlegum vanda. Það gæti falist í beingreiðslum frá ríkinu til lífeyrissjóðanna eða beint til lífeyrisþega. Slík leið gæti orðið nauðsynleg til að verja lífeyriskerfið ef eignir sjóðanna féllu mikið í verði.
Arnþrúður vakti athygli á því að gegnumstreymiskerfi hefðu sjálf lent í miklum vandræðum í ríkjum Evrópu.
Guðmundur tók undir að slík kerfi væru ekki sjálfkrafa lausnin. Íslenska sjóðakerfið byggði hins vegar á sjálfseignarstofnunum í eigu lífeyrisþega og stór hluti ávöxtunarinnar hefði orðið til með fjárfestingum, meðal annars í fasteignum.
Skuldirnar hverfa ekki með verðfallinu
Arnþrúður benti á að þótt verð fasteigna félli stæðu lánin og höfuðstóll skuldanna áfram.
Þar sá Guðmundur mikla hættu. Fólk gæti orðið gjaldþrota og misst húsnæði sitt þegar skuldirnar væru orðnar hærri í hlutfalli við verðmæti eignarinnar. Afleiðingin gæti orðið sú að lífeyrissjóðir eða aðrir lánveitendur sætu uppi með fjölda fasteigna á sama tíma og fólk sem áður bjó í þeim hefði misst heimili sín.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.