Pétur Gunnlaugsson ræddi við Ragnar Sigurð Kristjánsson, hagfræðing Viðskiptaráðs í síðdegisútvarpinu, um leiðir til að draga varanlega úr ríkisútgjöldum. Ragnar sagði Viðskiptaráð hafa lagt fram 60 aðgerðir sem gætu skilað ríkinu um 100 milljörðum króna í varanlega útgjaldalækkun. Sala ríkiseigna, starfsmannahald og niðurlagning verkefna voru meðal þeirra þátta sem vógu þungt í tillögunum. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Tillögunum skipt í sex flokka
Ragnar sagði ríkisstjórnina hafa óskað eftir hagræðingartillögum frá almenningi, stofnunum og samtökum þegar hún tók við.
Viðskiptaráð hefði lagt töluverða vinnu í málið og skilað umfangsmikilli umsögn með 60 aðgerðum. Tillögunum var skipt í sex flokka og var markmiðið að finna leiðir sem lækkuðu útgjöld ríkisins til frambúðar.
Eignasala gæti lækkað vaxtagjöld
Pétur benti á að tekjur af sölu ríkiseigna kæmu aðeins einu sinni. Ragnar tók undir það en sagði Viðskiptaráð einnig hafa metið varanleg áhrif eignasölu. Ef söluandvirðið væri nýtt til að greiða niður skuldir ríkisins myndu vaxtagjöld lækka til framtíðar.
Hann sagði rannsóknir jafnframt benda til þess að fyrirtæki í einkaeigu væru að jafnaði betur rekin en fyrirtæki í ríkiseigu. Viðskiptaráð hefði því einnig gert ráð fyrir auknum skatttekjum ef reksturinn yrði hagkvæmari eftir sölu.
30 orlofsdagar hjá ríkinu en 24 á almennum markaði
Fjórar tillögur Viðskiptaráðs sneru sérstaklega að starfsmannahaldi ríkisins. Ragnar sagði opinbera starfsmenn njóta umframréttinda á nokkrum sviðum. Starfsmaður sem hæfi störf hjá ríkinu fengi til dæmis 30 orlofsdaga en starfsmaður á almennum vinnumarkaði 24 daga.
Viðskiptaráð lagði til að þessi réttindi yrðu samræmd. Sama ætti við um veikindarétt sem Ragnar sagði mun meiri hjá hinu opinbera.
Hann tók þó fram að hærra veikindahlutfall væri að hluta skiljanlegt í störfum þar sem starfsfólk væri meira útsett fyrir smiti, meðal annars á heilbrigðisstofnunum og leikskólum. Munurinn sæist hins vegar einnig í sambærilegum skrifstofustörfum hjá hinu opinbera og einkageiranum.
Uppsagnarverndin um þrefalt ríkari
Ragnar sagði umfangsmestu tillöguna á þessu sviði líklega snúa að uppsagnarvernd opinberra starfsmanna sem væri um þrefalt ríkari en á almennum vinnumarkaði.
Viðskiptaráð vill að réttindin verði samræmd.
Ragnar nefndi jafnframt svonefnda áminningarskyldu. Hún geri það að verkum að ekki sé hægt að segja opinberum starfsmanni upp nema hann hafi tvisvar fengið áminningu fyrir sambærilegt brot í starfi innan ákveðins tíma.
Hann sagði regluna hafa verið setta á sjötta áratug síðustu aldar til að verja embættismannakerfið gegn pólitískum áhrifum en taldi hana ekki lengur eiga sama rétt á sér nú þegar ríkið væri orðið mun umfangsmeira í hagkerfinu.
Stytting vinnuvikunnar gríðarlega kostnaðarsöm
Viðskiptaráð skoðaði einnig fjölda vinnustunda hjá hinu opinbera og á almennum vinnumarkaði.
Ragnar sagði vinnustundir að jafnaði færri hjá hinu opinbera og tengdi það meðal annars við styttingu vinnuvikunnar sem hefði verið innleidd að fullu þar en ekki með sama hætti á almennum vinnumarkaði.
Hann sagði styttingu vinnuvikunnar hafa verið gríðarlega kostnaðarsama. Í vaktavinnu, meðal annars í heilbrigðiskerfinu, hefði hluti vinnunnar færst yfir í yfirvinnu þegar dagvinnutíminn var styttur án þess að nægt starfsfólk væri til að manna vaktirnar.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.