Pétur Gunnlaugsson ræddi við Vilhjálm Birgisson, formann Verkalýðsfélags Akraness og Starfsgreinasambands Íslands í síðdegisútvarpinu um efnahagsstefnu stjórnvalda, stöðu tekjulágra heimila og áhrif hárrar verðbólgu og vaxta. Vilhjálmur segist hafa orðið fyrir vonbrigðum með árangur stjórnvalda í baráttunni við verðbólgu og telur að grípa þurfi til markvissari aðgerða til að verja kjarasamninga og stöðu þeirra sem verst standa. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Vonbrigði með þróun verðbólgu og vaxta
Vilhjálmur sagði að væntingar hefðu verið um að verðbólga og vextir myndu lækka hraðar en raunin hefði orðið. Þess í stað hefði verðbólgan haldist há og vaxtalækkanir ekki skilað þeim árangri sem margir vonuðust eftir. Hann gagnrýndi einnig gjaldskrárhækkanir hins opinbera og taldi þær hafa ýtt undir verðbólgu. Þegar ríkið hækki gjöld sín sendi það skilaboð út í hagkerfið sem aðrir aðilar fylgi í kjölfarið, sem geti aukið verðbólguþrýsting.
Kallar eftir stöðvun hækkana
Að mati Vilhjálms ættu stjórnvöld að gefa skýr skilaboð um að ekki verði ráðist í frekari gjaldskrár- eða skattahækkanir á samningstímanum. Hann telur að sveitarfélög og fyrirtæki ættu jafnframt að leggja sitt af mörkum með því að halda aftur af verðhækkunum. Slíkar aðgerðir gætu styrkt traust á vinnumarkaði og skapað forsendur fyrir lægri verðbólguvæntingum, sem skipti miklu máli fyrir framhald kjarasamninga.
Tekjulægstu heimilin bera þyngstu byrðarnar
Vilhjálmur sagði að áhrif verðbólgu og vaxta kæmu harðast niður á þeim sem væru skuldsettir, á leigumarkaði eða með lágar tekjur. Hann benti á að húsaleiga hefði hækkað verulega á undanförnum árum á sama tíma og margir ættu erfitt með að ná endum saman. Hann taldi að stjórnvöld ættu frekar að beina fjármunum í markvissan stuðning við tekjulægri hópa, í gegnum skattkerfið og félagsleg úrræði en að ráðast í almennar aðgerðir sem næðu jafnt til allra.
Vaxtastefnan bitnar á heimilum en bankarnir hagnast
Vilhjálmur gagnrýndi einnig harðlega vaxtastefnu Seðlabankans og sagði að háir vextir hefðu dregið fjármagn úr höndum heimila og fyrirtækja yfir í fjármálakerfið. Hann benti á að bankarnir hefðu skilað mjög miklum hagnaði á sama tíma og fjölmörg heimili ættu í erfiðleikum með að standa undir hækkandi greiðslubyrði.
Telur Vilhjálmur að endurmeta þurfi þessa stefnu og leita leiða sem stuðla að stöðugleika án þess að leggja meginbyrðina á launafólk og skuldsett heimili.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.