Arnþrúður Karlsdóttir ræddi við Sigurjón Þórðarson, þingmann Flokks fólksins, formann fjárlaganefndar Alþingis og líffræðing í síðdegisútvarpinu í dag, um fyrirhugaða tilraun þar sem 8 tonnum af vítissóda verður dælt í Hvalfjörð. Sigurjón lýsti verkefninu fyrst og fremst sem hálfgerðri sjóðavísindastarfsemi og sagði mikið fjármagn í loftslagsmálum geta stýrt því hvaða rannsóknir vísindamenn ráðast í. Hlusta má á þáttinn í spilaranum hér að neðan.
Vísindin færast í átt að sjóðstreymunum
Sigurjón sagði mikið fé vera í loftslagsmálum og vísindamenn þyrftu, eins og aðrir, að fjármagna starf sitt. Þegar digrir rannsóknarsjóðir væru í boði á ákveðnu sviði skapaðist hvati til að beina rannsóknum þangað sem peningarnir væru.
Hann rifjaði upp að þegar sérstakt fé hefði verið veitt til rannsókna í tengslum við kristnitökuhátíðina árið 2000 hefðu fræðimenn í auknum mæli farið að rannsaka kristni og kirkjuminjar. Sama lögmál gæti átt við um loftslagsrannsóknir.
Sigurjón sagði vísindi ekki eingöngu snúast um leit að sannleikanum heldur væru þau einnig rekstur. Þegar mikið fjármagn væri í ákveðnum rannsóknargeira væri hætta á að vísindin færðust í átt að sjóðstreymunum.
Arnþrúður spurði hvort vítissódaverkefnið væri þá í raun viðskiptamódel þar sem hægt væri að sækja fjármuni í loftslagssjóði. Sigurjón tók undir að fjármagnið gæti haft áhrif á hvaða verkefni yrðu fyrir valinu.
Gríðarleg orka fyrir takmörkuð áhrif
Sigurjón sagði tilraunina útópíska þegar horft væri til þess hversu mikla orku þyrfti til að framleiða vítissódann sem notaður verður.
Orkan sem færi í þessa tiltölulega litlu tilraun samsvaraði að hans sögn orkunotkun heimilis í mörg ár. Hann taldi að aðferðin gæti aldrei orðið raunhæf á heimsvísu til að draga úr styrk koltvísýrings í andrúmsloftinu.
Arnþrúður spurði hvort ekki væri þegar vitað hvað gerðist þegar vítissóda væri blandað í sjó og hvers vegna ekki væri hægt að láta minni rannsóknir duga.
Sigurjón svaraði að grundvallarverkunin væri vel þekkt og ekki þyrfti að framkvæma tilraun af þessari stærð til að sjá hvað gerðist. Það væri hægt að rannsaka í tilraunaglasi.
Sér lítinn tilgang með verkefninu
Sigurjón sagði tilgang tilraunarinnar vera að auka bindingu koltvísýrings í sjónum en hann sæi ekki hvernig verkefnið gæti orðið raunhæf loftslagslausn.
Hann sagðist hafa reynt að ná tali af forsvarsmönnum verkefnisins til að kynna sér það betur en ekki náð til þeirra. Miðað við þær upplýsingar sem hann hefði séð væri verkefnið kostnaðarsamt, orkufrekt og með mjög takmarkaða möguleika á að hafa áhrif í þeim mælikvarða sem þyrfti.
Hann kallaði tilraunina einnig hálfgerðan fíflagang og sagðist ekki sjá þörf fyrir að fara í svo stórt verkefni til að kanna áhrif sem hægt væri að rannsaka á mun minni skala.
Ekki miklar áhyggjur af langtímaáhrifum
Arnþrúður spurði ítarlega um áhrif vítissódans á fisk, fiskseiði, hrogn, skeldýr, botndýr og annað lífríki í Hvalfirði.
Sigurjón sagði vítissóda vera sterkan basa sem gæti haft áhrif á lifandi verur þar sem styrkurinn væri mikill. Hann taldi áhrifin þó verða bundin við lítið svæði í kringum losunarstaðinn og þann tíma sem losunin stæði yfir.
Mikil þynning í sjónum gerði það að verkum að hann hafði ekki miklar áhyggjur af langtímaáhrifum. Gagnrýni hans á verkefnið beindist því ekki fyrst og fremst að hættu fyrir lífríkið heldur að því hvers vegna ráðist væri í svo umfangsmikla og orkufreka tilraun þegar hann sæi lítinn raunhæfan ávinning af henni.
Hlusta má á ítarlegri umfjöllun í spilaranum hér að neðan.